ABD, PEŞMERGE’Yİ SORGULUYOR

ABD, Irak merkezi hükümetinin ciddi bir direnişle karşılaşmadan Peşmerge güçlerini Kerkük ve Musul’dan kovması üzerine stratejilerini gözden geçirme kararı aldı. Washington, Irak hükümeti ile IKBY arasındaki gerilimin İran’a ve IŞİD’e yaradığını düşünüyor. KDP, KYB, PKK arasındaki “önce sen kaçtın” kavgası sürüyor.

Celal ÇETİN

ABD’li yetkililer, Irak merkezi hükümeti ile IKBY arasındaki gerilimin daha da tırmanmasının yol açabileceği neticelere yönelik gelişmeleri endişeyle takip ediyor.

Ulusal Güvenlik Konseyi’nin bir sözcüsü, “İlave gerilimlerin en büyük kazananları IŞİD ve İran Devrim Muhafızları olabilir, ki bu hepimizin kaçınmak istediği bir netice. ABD, Irak hükümeti, Kürdistan Bölgesel Yönetimi ve tüm koalisyonumuz, IŞİD’in nihai yenilgiye uğratılmasına öncelik vermede birleşmeli” dedi.

ABD istihbaratı ve askeri yetkililer, IŞİD’in sözde ‘halifeliğinin’ çökmesine rağmen örgütün Kerkük ve Irak genelindeki kırsal alanlarda uyuyan hücreler ve gizli militanlarla direnç göstermeye devam ettiği uyarısında bulunuyor. Yetkililer, terör örgütünün Irak nüfusu içerisindeki bölünmeler ve kızgınlıklardan bugüne kadar başarılı şekilde istifade ettiğine dikkat çekiyorlar.

İRAN FAKTÖRÜ ENDİŞE YARATIYOR

ABD yönetimini asıl endişelendiren konu, İran’ın bölgede artan etkisi ve konumunu güçlendirmesi.

IKBY, geçen hafta Tahran’ı Kürt güçleri üzerinde Kerkük’ten çekilmeleri yönünde baskı uygulamak için İran Devrim Muhafızları’nın Küdus Gücü komutanı Kasım Süleymani ve diğer yetkilileri Irak Kürt bölgesine göndermekle suçlamıştı.

Kerkük’teki Peşmerge güçlerinin komutanı Şeyh Cafer Mustafa yaptığı açıklamada, “İranlılar Kerkük üzerindeki savaşın öncülüğünü yapıyor ve güçlerimiz çekilmek zorunda kaldı. Çekilme kararı bir hata değildi” dedi.

İran dini lideri Ayetullah Ali Hameney’in başdanışmanı Ali Ekber Velayati ise, “İran’ın Kerkük operasyonunda hiçbir rolü yoktur ve Iraklı Kürt halkının çoğunluğu Mesut Barzani’nin isteklerine karşı çıkmaktadır” açıklamasında bulundu.

ABD’de bazı uzmanlar ve yetkililer, İran’ın etkisinin daha da artabileceğini, Tahran’ın şimdi Irak İçişleri Bakanlığı üzerinde önemli nüfuza sahip olduğunu belirtiyor.

ABD ORDUSU İRAN'I AKLADI

Ancak ABD ordusunun bir sözcüsü, ABD öncülüğündeki koalisyonun İran’ın etkisi ya da müdahalesine dair herhangi bir kanıt görmediğini belirtti.

IŞİD’e karşı sürdürülen Doğal Kararlılık Operasyonu sözcüsü Albay Ryan Dillon Pentagon muhabirlerine yaptığı açıklamada, “Bunlar Irak Güvenlik Gücü unsurları, terörle mücadele birimi, federal polis gibi. Kerkük’ün içi ve çevresinde (Haşdi Şabi ya da İran’dan) unsurların bulunduğuna dair herhangi bir istihbarat ya da işarete sahip değiliz” diye konuştu.

Bu açıklamalar, Başkan Donald Trump’ın ABD’nin Irak hükümetiyle Kürt yetkililer arasındaki ihtilafta “taraf tutmadığı” sözüyle birleştirildiğinde, birtakım ilave kaygılara neden oluyor.

Gerek şu anda görevdeki gerekse de eski bazı Amerikalı yetkililer, Amerika’nın kayıtsızlığının İran’ı daha da cesaretlendirmeye yaradığından endişe ediyor.

İran Devrim Muhafızları’nın terör örgütü ilan edilmesi için iki yıl lobi yapan Michael Pregent, “İran Devrim Muhafızları’nı hem terör örgütü ilan edip hem de örgütün Irak’taki eylemlerinin nasıl önünü açabilirsiniz?” diye soruyor.

Trump, geçen hafta yönetiminin İran stratejisini açıklarken, Tahran rejimini Ortadoğu ve ötesinde istikrar bozucu eylemlerini devam ettirmekle suçlamıştı.

Başkan Trump, “İran dini liderinin yolsuzluğa batmış kişisel terör gücü ve milisi” olarak tanımladığı İran Devrim Muhafızları’na karşı yeni yaptırımlar da açıklamıştı.

Ancak Pregent, Amerika’nın, Irak’taki Kürtler’in haklarını savunmayı reddederek kendi dış politika önceliklerine zarar verdiği görüşünü dile getirerek, “Trump’ın eylemleri, konuşmasıyla tutarsız. İran’ın Irak’ta yaptıklarının etkileri Ortadoğu’yu istikrarsızlaştırıyor” dedi.

ABD’DE PEŞMERGE HAYAL KIRIKLIĞI

Öte yandan Washington, Irak Ordusu’nun ciddi direnişle karşılaşmadan Kerkük ve Musul’dan Peşmerge’yi kovmasından hayal kırıklığı yaşıyor.

Bugüne kadar 1200 TIR’dan fazla askeri malzeme ve ağır silah yardımı yapan Washington’un Peşmerge’yi yerel kara gücü olarak kullanmak istediği biliniyor.

Peşmerge’nin kısa sürede Kerkük ve Musul’dan çekilerek 2014 sınırlarına dönmesi, “Peşmerge’nin güvenilirliğini” tartışmaya açtı.

ABD’nin Barzani’nin siyasi, Peşmerge’nin askeri gücü üzerine inşa ettiği Kürt planlarını yeniden gözden geçirdiği belirtiliyor. Gözlemcilere göre bölgede Kürtleri “doğal müttefiki olarak” olarak kullanmak isteyen ABD’nin önünde 3 yol bulunuyor.

1- planlarından vazgeçecek ve bölgeden çekilecek,

2- planlarında değişiklik yaparak statükoyu kabul edecek (Rusya ve İran’ı kabullenecek)

3- Kürt grupları daha fazla destekleyerek planlarına devam edecek.

Birinci seçenek mümkün görünmüyor. Üçüncü seçeneğin sürdürülebilirliği ve güvenilirliği belli değil. İkinci seçenek daha uygulanabilir kabul ediliyor.

KÜRTLER BİRBİRİNE DÜŞTÜ

Washington’u endişelendiren bir başka gelişme ise, Kerkük ve Musul yenilgisinin ardından KDP, KYB ve PKK’nın birbirlerine düşmesi.

KYB, KYB'li Peşmergelerin Kerkük başta olmak üzere statüsü tartışmalı bölgelerden çekilmeleri nedeniyle yaşadığı karışıklıktan Mesut Barzani başkanlığındaki IKBY’yi sorumlu tuttu. KYB yetkilileri, çekilme emrinin Erbil’den geldiğini, ancak hangi şartlarda ve nereye kadar çekileceklerine dair bilgi verilmediğini açıkladı. Yetkili, “Irak ordusu ve Haşdi Şabi güçleri karşısında ne yapacağımızı bilemedik” itirafında bulundu.

KYB Genel Sekreter Yardımcısı Kosret Resul ise, Kerkük'ün Irak güvenlik güçlerine bırakılmasını “kendi partisindeki bazı kişilerin şahsi çıkarları için karşı tarafla” anlaşmasına bağlayarak “içeriden ihanete uğradıklarını” ima etti. Eski Irak Cumhurbaşkanı Celal Talabani'nin oğlu Pavel Talabani dahil bazı KYB yöneticileri İran askeri yetkililer ile Kerkük'ün silahlı direniş gösterilmeden teslimini görüştüğü ortaya çıkmıştı.

Buna karşılık IKBY Meclisi Danışmanı Vagdi Süleyman, Peşmerge'nin Kerkük bölgesinden çekilmesinin KYB’nin bazı yöneticilerinin ihaneti yüzünden gerçekleştiğini iddia etmişti.

KDP ve KYB arasında suçlamalar devam ederken PKK’nın aradan sıyrılarak bölgede etkinliğini artırmaya çalıştığı belirtiliyor. Kaynaklara göre PKK Barzani’ye, “gerekirse Peşmerge’ye yardıma hazırız” mesajı gönderdiği iddia ediliyor.

Örgütün medyasına yansıyan haberlerde, peşmergenin habersiz bir şekilde Kerkük'ü terk ettiği iddia edildi. Savunma hattının bu yüzden kırıldığını savunan PKK’ya peşmerge tarafından sert tepki geldi. Peşmerge komutanları, PKK'lıların silah almayı bile kabul etmediğini açıkladı.

19.10.2017