NÜKLEER/KİMYASAL/BİYOLOJİK SALDIRIDAN KORUNMA YOLLARI

Küresel gerilim artış trendinde. Olası savaşlar geçmişteki gibi centilmence yapılmıyor. Nükleer, kimyasal ve biyolojik savaş taktikleri kullanılıyor ve kayıplar cephede değil, cephe gerisinde yaşayan masum insanlar arasında artıyor. Olası bir kirli savaşta korunma yöntemlerini hepimizin bilmesi gerekiyor.

Celal ÇETİN

NÜKLEER SALDIRI:

Kirli savaş yöntemlerinin başında nükleer savaş geliyor. Her ne kadar son çare olarak masada tutulsa da, her zaman kullanılma ihtimali bulunuyor. Bu nedenle olası bir nükleer saldırıda yapılması gerekenleri bilmek gerekiyor. Nükleer bombanın asıl tesiri patlatıldıktan sonra etrafa saçtığı uzun süreli tesirlerdir.

1. Haber Kanallarını takip edin: Olası bir savaş halini takip etmek için TV ve radyoları takip edin. Nükleer bomba kritik ve jeopolitik önemi olan bölgelere (ülkenin başkenti gibi) atılacaktır. Nükleer bomba atıldığı yerin çevresinde kilometrelerce etki oluşturur. Etkilerden korunmak için bombanın atıldığı yerin merkezinden uzak olmak radyasyondan daha az etkilenmenizi sağlar.

Bölgede olası nükleer tehlike halinde sirenler çalacaktır.

2. Patlama esnasında sığınma: Yanıcı ve parlayıcı maddelerden uzak durmalısınız, çünkü patlamayla birlikte büyük bir ısı dalgası yayılır.

Nükleer saldırı esnasında dışarıdaysanız, patlamayı hisseder hissetmez çukur bir yere, bir duvar dibine yüz üstü yatın (kuvvetli bir ışık parlamasından anlayabilirsiniz.)

Patlamaya çıplak gözle bakmaya çalışmayın, geçici körlüğe sebebiyet verebilir.

Başınızı kollarınızla koruyun, gözleriniz kapalı olsun.

Çıplak yerlerinizi giysilerinizle örtün. Açıkta deri kalmasın.

Bu durumunuzu ışık ısı ve yıkılma etkileri geçene kadar koruyun.

En yakın sığınağa yönelin. Solunum yollarınızı bir bezle kapatmaya çalışın.

Her evin sığınağı olmadığına göre bodrum katlarını tercih edebilirsiniz. Sığınağa girmeden önce elbiselerinizi silkeleyin, açıkta kalan yerlerinizi su ile yıkayın.

Evde veya İşyerinde İseniz, camlardan uzak durun, binanın tam ortasında yer alan odaya geçin. Masa, ranza, koltuk altlarına/arkalarına yüzükoyun yatın.

Sığınağa girmek için 30-60 dakika zamanınız olduğunu unutmayın.

Arabadaysanız; parlak ışığı görür görmez aracınızı durdurun, kontağı kapatın. Hemen açık yerlerinizi örtün. Ellerinizi başınızın üzerine koyun ( başınızı koruyun). Sırtınız camlara dönük olarak, dizlerinizin üzerine kapanın. “Yat, Kapan, Örtün” formülünü uygulayın. Tehlike geçince sığınağa giriş hazırlıklarına başlayın. Telaş etmeyin.

Okuldaysanız; parlak ışığı görür görmez “Yat, Kapan, Örtün” formülünü uygulayın. Derhal sıraların altına girin. Sırtınız camlara dönük olarak kapanın, sonra telaş etmeden öğretmeninizin talimatıyla sığınağa girin.

3. Radyasyondan korunmada 3 Temel Etken:

Mesafe: Nükleer bombanın patlatıldığı merkezden ne kadar uzaktaysanız etkilenme olasılığınız o kadar azalır.

Zaman: Nükleer bombanın en etkili hali ilk patlatıldığı zamandır. Daha sonra tesirler azalır.

Engel: Patlamanın yayılmasının ardından etrafınızdaki koruma, gama ışınlarının size ulaşmasında koruyucu etki yapabilir. Etrafınızdaki çelik, kaya ve beton, toprak ve tuğlaya göre daha koruyucudur.

4. Sığınakaklar: Hiç Bir koşulda 48 saatten önce barınağınızı terketmeyin. En az 8 -9 gün barınakta kalmalısınız, buna göre apartmanınızın bodrum katını özel olarak düzenleyin, konserve yiyecek ve su kaynaklarıyla donatın. Öyle bir imkanınız yoksa evinizde bir odayı sığınağa dönüştürmelisiniz. Bu tür odalar sadece nükleer değil, kimyasal silahlar ve doğal afetler için de kullanılabilir.

Açık su kaynakları radyasyondan etkilenmiş olabilir, bu nedenle uzak durmalısınız.

5. Her yerinizi örtün: Bir kara çarşaflı gibi giyinmelisiniz. Gözlük, şapka, atkı, eldiven vs giyerek derinizde hiç bir açıklık kalmayacak şekilde her yerinizi örtün. Özellikle solunum yollarınızda ıslak bir bez bulunsun. Örtünme Alfa ve Beta parçacıklarını engelleyebilir.

6. Yardımlaşma: Radyasyondan etkilenen kişilere yardım edin. Radyasyon insandan insana bulaşmaz. Vücuda alınan radyasyon miktarına bağlıdır

Radyasyonun belirtileri: Belirtileri gözlemlemek için Divide (2011) adlı filmi izleyebilirsiniz.

Halsizlik, isteksizlik, bitkinlik, mide bulantısı, baş dönmesi;

Mide bulantısı, kusma, baş ağrısı;

Kusma, şiddetli baş ağrısı;

Kusma, ateş yükselmesi, kanlı ishal;

Kusma ve kanlı ishalin devam etmesi, ölüm.

Genel Uyarılar:

Korunma yöntemlerini ihmal etmeyin. Radyasyonun etkileri kademe kademe değişir. 150 röntgene kadar hayatta kalma şansınız vardır. Ancak ölmeseniz bile bu radyasyon sizde daha sonra kanser gibi belirtiler ortaya çıkarabilir.

75 röntgene kadar :Herkes için tehlikesiz alınabilecek radyasyon miktarı

75 röntgen : Savaş dozu

150 röntgen : Hastalık başlangıç dozu

İlk saldırı sonrası ikinci bir patlama olduysa son patlamadan itibaren 200 saat içinde barınağınızı terketmemeniz gerekir.

KİMYASAL SALDIRI:

Kimyasal Savaş Ajanı Nedir?: Kimyasal savaş ajanları; öldürmek, yaralamak, insanları etkisiz hale getirmek, bitkisel ve hayvansal besin kaynaklarını, besin stoklarını kirletmek ve yok etmek, ekonomik önemi olan hedefleri işlemez hale getirmek, kaosa ve paniğe neden olmak amacıyla spesifik hedeflere karşı kullanılan, yüksek toksisite potansiyeline sahip çeşitli yapılardaki kimyasal maddelerdir.

Kimyasal Silah Nedir?: Kimyasal ajanların hedef üzerine dağıtılması için kullanılan, bir veya daha fazla kimyasal ajan dağıtabilen ve bir taşıyıcı / dağıtıcı sistem içeren silahlardır.

Kimyasal Savaş Nedir?: Kimyasal özelliği sebebiyle öldürücü, yaralayıcı ve tahriş edici etkiler gösteren, sis ve yangın meydana getiren, bitki ve metallere etkili olan katı, sıvı, gaz veya aerosol halindeki maddeler ile yapılan savaştır.

KİMYASAL SİLAH KULLANILDIĞI NASIL ANLAŞILIR?

Yüzeylerde kuşkulu yağ ve su damlacıkları görüldüğünde;

Bulantı, nefes alma zorluğu, kusma, kasılma, göz yaşarması, ciltte kızarıklık ve kanama vb. semptomlar gösteren çok sayıda kişi görüldüğünde;

Alışkın olunmayan kokular duyulduğunda (acı badem, sarımsak, çürük meyve, çürük yumurta çimen vb.);

Havada yoğun ve fark edilir bir sis ve duman görüldüğünde;

Atılan mermi veya bombalardan çok az bir patlama sesi duyulduğunda;

Etrafta sebebi bilinmeyen hayvan ölüleri ya da ölmekte olan hayvanlar görüldüğünde;

Kimyasal silah kullanımından şüphe edilmelidir.

KİMYASAL SALDIRIDAN ÖNCE YAPILMASI GEREKENLER

Kimyasal saldırılarla ilgili genel bilgileri öğrenin ve çevrenizdekilere öğretin. (İlinizde bulunan İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü yetkililerinden ayrıntılı bilgileri edinebilirsiniz.)

İkaz ve alarm işaretlerini öğrenin

İlkyardım esaslarını öğrenin

Ev ve işyerinizin bir odasını sığınma odası olarak belirleyin. Bu odanın seçiminde dikkat edilmesi gereken en önemli husus, seçilen odanın pencere ve kapı sayısının en az olmasıdır. Su kaynağına yakın geniş bir oda idealdir (Banyo ile bağlantısı olan yatak odası gibi). Ayrıca seçilecek sığınma odası yapısal olarak evin en yüksek noktasında bulunmalıdır. Bunun sebebi kimyasal gazların birçoğunun havadan ağır olması ve yere çökmesidir.

Sığınma odalarında aşağıdaki malzemeleri bulundurun:

İlk yardım kiti:

El feneri, pilli radyo ve bunlar için yedek pil, çalışır durumda bir telefon, sızdırmaz kaplarda yiyecek ve su. Kişi başı yaklaşık 4 litre su depolanmalıdır. Herhangi bir işleme ihtiyaç duyulmadan direk tüketilebilecek, buzdolabında saklanmasına gerek olmayan yiyecekler seçilmelidir. Eğer depoladığınız su bittiyse tuvalet rezervuarından su içilebilir fakat musluklardan kesinlikle su içilmemelidir.

İzole bant ve makas, havlu ve plastik örtü. Plastik örtüler kapı ve pencerelerin ölçüsüne uygun olarak kesilip hazır bulundurulmalı ve acil bir durumda kullanılmalıdır.

Çamaşır suyu. Sığınma odasında bulunan pencere kenarlarını ve kapı aralıklarını gaz sızıntısını önlemek amacıyla koli bandı, yapışkan sünger veya macunla kapatın. Buna ek önlem olarak odanın havasını ağırlaştırmayacak miktarda çamaşır suyu ile karıştırılmış suyla (tercihen 1 bardak çamaşır suyuna 10 bardak su oranında hazırlanmış) ıslatılmış bezleri pencere ve kapı aralıklarını kapatacak şekilde yerleştirin.

Yiyecek ve içecekleri gaz geçirmeyen cam vb. kapalı kaplarda saklayın ve kullanmadan önce bu kapları yıkayın.

KİMYASAL SALDIRI OLDUĞUNDA YAPILMASI GEREKENLER

Kimyasal bir saldırı gerçekleştiğinde öncelikle yetkili kurumlarca verilen bilgileri ve uyarıları dikkatle dinleyin. Her kimyasal saldırı durumu birbirinden farklı olabileceği için alınması gereken tedbirler de farklılık gösterebilir, bu yüzden verilen talimatlara mutlaka uyun. Kimyasal saldırı durumlarında genel olarak yapılması gerekenler şu şekildedir:

Bir an önce kapalı bir alana girin ve içeri alabileceğiniz hayvanları da beraberinizde getirin.

Bütün kapı ve pencereleri sıkıca kapatın ve kilitleyin. Kilitlemek kapı ve pencerelerin daha sıkı kapanmasını ve böylece gazlara karşı daha etkin bir koruma sağlayacaktır.

Klimaları, ısıtıcıları ve tüm havalandırmaları hemen kapatın. İçeri hava girebilecek her türlü sistemi kapatın.

Sığınma yeri olarak belirlediğiniz odaya gidin ve kapısını kapatın.

Radyoyu açın ve telefonu her an kullanmak üzere yakınınızda bulundurun. Acil bir durum olmadıkça telefonu kullanmayın.

Sığınma odasında gaz sızıntısı olabilecek bütün aralıkları ve havalandırmaları bantla sıkıca kapatın.

Elektrik prizlerini ve açıklıklarını kapatın.

Lavabo ve tuvaletleri her zamanki gibi kullanabilirsiniz.

Radyoyu devamlı dinleyin ve dışarı çıkmanızın güvenli olduğu talimatı verilene kadar sığınma odasını terk etmeyin.

Saldırı gerçekleştiğinde eğer taşıtlarda iseniz pencere, kalorifer ve havalandırma sistemlerini derhal kapatın. Eğer başka bir seçeneğiniz varsa taşıtlarda sığınmayı tercih etmeyin ve en yakın sığınma bölgesine gidin.

Kimyasal saldırı anında eğer açık alanda bulunuyorsanız ve hemen girebileceğiniz kapalı ve korunaklı bir alan yoksa bulabileceğiniz en yüksek yere çıkın. Kimyasal gazların birçoğu havadan ağır olduğu için yere çökecektir.

KİMYASAL SALDIRI DURUMUNDA ALINACAK TEDBİRLER

Kimyasal saldırı durumlarında bazı kimyasal maddeler cildinize, gözlerinize ve elbiselerinize temas edebilir. Böyle bir durumda bu maddenin etkilerini en aza indirebilmek için üzerinizdeki giysileri çıkararak kimyasal maddeyle temasa geçen bölgelerinizi temizlemeniz hayati önem taşımaktadır. Kimyasal maddelerin birçoğu elbiselerinizden geçerek vücudunuza nüfus edebilecek kapasitededir. Bu nedenle kişisel temizleme işleminin kimyasal maddeler maruz kalındıktan sonraki bir veya iki dakika içinde gerçekleştirilmesi çok önemlidir.

Elbiselerin Çıkarılması:

Kimyasal saldırı esnasında kimyasal maddeye bedenen maruz kaldığınızı düşünüyorsanız ilk olarak elbiselerinizi çıkarın ve kirli elbiseleri teması en aza indirerek plastik bir poşetin içine koyarak poşeti sıkıca bağlayın. Daha sonra bu poşeti kirlenmeyi en aza indirebilmek için ikinci bir plastik poşetin içine koyup ağzını sıkıca bağlayın. Baş üstünden çıkarılması gereken elbiseleri dikkatlice keserek ve içten dışa doğru kıvırarak çıkarın. Eğer başka kişilerin elbiselerini çıkarmasına yardım ediyorsanız kirliliğin bulaşmaması için çok dikkatli olun.

Yıkama İşlemi:

Elbiselerin çıkarılmasından sonra derhal tüm vücudunuzu bol su ve sabunla yıkayın. Bu işlem kimyasal maddelerin vücudunuzdan uzaklaştırması için yardımcı olacaktır.

Kimyasal maddelerin vücuda girişi gözlerden çok daha kolay olur. Bu sebeple gözlerinizde yanma meydana gelebilir. Böyle bir durumda gözlerinizi akarsuyun altında en az 10-15 dakika boyunca yıkayın. Eğer lens kullanıyorsanız derhal çıkarın ve kirli elbiselerin olduğu poşete koyun. Lenslerinizi temizleyip tekrar takmayın. Gözlüklerinizi de bol su ve sabunla iyice yıkayın. Yıkama işleminden sonra gözlüklerinizi kullanabilirsiniz.

Gerekli önlemleri aldıktan sonra verilecek talimatları dikkatle dinleyip uygulayın ve ilk fırsatta en yakın sağlık kuruluşuna başvurun.

BİYOLOJİK SALDIRI

Biyolojik silah kullanıldığı nasıl anlaşılır?

Uçaklardan püskürtme ya da duman şeklinde bir şeyler atıldığı ya da bir püskürtme cihazının faaliyet gösterdiği görüldüğünde;

Hava koşullarından bağımsız bir sis veya alçak bir duman bulutu görüldüğünde;

Patlama sesi az olan mermi ya da bombalar kullanıldığında;

 Etrafta sebebi bilinmeyen hayvan ölüleri ya da ölmekte olan hayvanlar görüldüğünde;

Sebepsiz yere bitkiler hasta ve solgun görüldüğünde;

Sebebi bilinmeyen bir hastalıktan pek çok kişinin hasta olması durumunda;

İnsanların yoğun olarak toplandığı metro, alışveriş merkezi, stadyum gibi yerlerde olağan dışı kıyafet ve gaz maskesi giyinmiş insanlar görüldüğünde biyolojik silah kullanıldığından şüphe edilmelidir.

Biyolojik silah kullanıldığında ne yapılmalı?

Kirlenmiş bölgeden en kısa sürede rüzgarın ters istikametinde uzaklaşılmalı,

Varsa maske takılmalı yoksa ağız ve burun mendille ya da bir kumaş parçasıyla kapatılmalı,

Eğer alandan kaçış imkansız ise kapalı bir alana ya da sığınağa girilmeli,

İçeriye girildiğinde bütün pencere ve kapılar, havalandırma ve ısıtma sistemleri derhal kapatılmalı,

Açık olan kollar ve bacaklar kapatılmalı, açık yaralar ve sıyrıklar sarılmalı,

Biyolojik madde ile temas edilmişse bolca sabunlu ılık suyla ya da 10:1 oranında suyla seyreltilmiş çamaşır suyuyla yıkanılmalı,

Yiyecek ve içecekler tüketilmeden önce kaynatılmalı,

En kısa zamanda tıbbi yardım alınmalı,

Panik yapılmamalı ve şayialara inanılmamalıdır.

1. Personelin Temizlenmesi: Biyolojik saldırıdan sonra temizlenmek için en basit ve etkili yol bolca sabunlu ılık suyla ya da 10:1 oranında suyla seyreltilmiş çamaşır suyuyla yıkanmaktır.

2. Eşyanın Temizlenmesi: Kirlenen elbise ve çamaşırlar sabunlu veya deterjanlı su ile yıkanır ya da kaynatılarak temizlenir. Koruyucu maske, filtre elemanları çıkarılarak iç ve dış kısımları temiz bir bezle silinir, sonra ılık sabunlu suyla yıkanır ve dezenfektan kimyasal eriyiklerle temizlenir.

3. Yiyecek ve İçeceklerin Temizlenmesi: Kirlenen yiyecek ve içeceklere çok dikkat etmek gerekir. Yiyecek ve içecekler hastalık meydana getiren tabii kaynaklardır. Sağlık personeli tarafından yenmelerine ve içilmelerine izin verilmeden tüketilmemelidirler. Ancak aşağıdaki temizleme işlemleri yapıldıktan sonra tüketilebilirler.

Taze sebze ve meyvelerin kirlenmiş kısımları kesilerek atılır ve bol su ile yıkanarak temizlenir.

Et ve buna benzer maddeler, 1-2 cm kalınlığındaki üst kısımları kesilip atılarak veya pişirilerek temizlenir. Kuru yiyecek maddeleri için kaynatarak pişirme en iyi yoldur.

Karton ambalajlı yiyecek maddelerinin temizliği ambalajın dış kısımlarının kireç kaymağı ile silinmesiyle yapılır. Kuruduktan sonra bu dış kısımlar atılarak yiyecek maddeleri kullanılacak hale getirilmiş olur.

Konserve ve cam ambalajlı yiyecek maddeleri kutusu açılmadan önce 15 dakika suda kaynatılır ya da su ve sabunla yıkanarak varsa da mikrop öldürücü dezenfektan kullanılarak temizlenir.

Kural olarak açıktaki bütün sular dökülmelidir. Bu sular, kullanılmaları mecburiyetinde iyice kaynatılmalı (en az 15 dakika) ve suların içlerine arıtma tabletleri atılmalıdır. Kapalı kap ve su şişelerindeki sular, dış yüzeyler temizlenerek içilecek hale getirilir. Çeşme ve akarsuların suları tıbbi kontrolden geçmeden içilmemeli ve kullanılmamalıdır.

4. Binaların Temizlenmesi: Özellikle ahşap binaların temizlenmesi güçtür. Binalar kireç kaymağı, sıcak sabunlu su veya çamaşır sodası ile fırçalanılarak yıkanır ya da havalandırılarak temizlenir. Ayrıca binalar, biyolojik temizleyici madde kullanılarak da arındırılır.

5. Açık Alanların Temizlenmesi: Güneş ışığı birçok mikroorganizmayı öldürme etkisine sahip olduğundan genel olarak açık alanlardaki gölgesiz yerleri temizleyebilir. Fakat düşük sıcaklığa sahip gölgeli bölgeler saatlerce tehlikeli olarak kalabilir. Geniş bölgelerin temizlenmesi mümkün değildir. Ancak kirlendiğinden şüphe duyulan bu bölgeler, kimyasal temizleyiciler ve kostik soda eriyiği gibi temizleme maddeleri kullanılarak temizlenir.

05.04.2017