ORTADOĞU’NUN KARIŞIK TABLOSU

Washington’daki Partilerüstü Politika Merkezi tarafından düzenlenen Türkiye, Rusya ve Suriye konulu panelde konuşan Woodrow Wilson Merkezi Ortadoğu Program Direktörü Henri Barkey, TSK ile ilişiği kesilen yüzden fazla amiral ve generalin Amerika’ya yakın ve NATO’ya inanan komutanlar olduğunu iddia etti. Trump’ın baş stratejisti Stephen Bannon’ın ise Çin’le bir savaşın kaçınılmaz olduğunu söyledi.

Celal ÇETİN

Washington’daki Partilerüstü Politika Merkezi tarafından düzenlenen “Suriye’de Türkiye ve Rusya ortak mı düşman mı?” başlıklı panelde bölgeye ilişkin gelişmeler değerlendirildi.

Uzmanlar iki ülkenin Suriye politikası, birbirleriyle ilişkileri ve Amerika’nın mevcut politikalarına dair değerlendirmelerde bulundular. Uzmanlara göre Amerika’nın son dönemdeki Suriye politikasından kaynaklanan memnuniyetsizlikler Türkiye’yi Rusya’ya yakınlaştırdı. Panele katılanlar özellikle Amerika’da yeni yönetimin Suriye politikasına dair hiçbirşey bilinmediğini dolayısıyla bundan sonrasına ilişkin tespitlerde bulunmanın zor olduğuna dikkat çekiyorlar.

Panelin katılımcılarından Amerikan Dış İlişkiler Konseyi Başkan Yardımcısı Ilan Berman Rusya’nın Ortadoğu’ya ilişkin çok net hedefleri olduğunu bu çerçevede Suriye’de olmanın Rusya için çok önemli olduğuna dikkat çekti. Rusya’nın Ortadoğu’da her geçen gün daha çok inisiyatif aldığını belirten Berman, Amerika’nın ise Suriye politikasının belirsiz olduğunu Astana’da dahi yer almamasının bunun işareti olduğunu belirtti.

Bir diğer panelist Hudson Enstitüsü uzmanlarından Hannah Thoburn, Astana’daki zirvenin Putin için gerçek bir zafer olduğunu, Rusya Devlet Başkanı Viladimir Putin’in bunu iç politika malzemesi olarak kullandığını söyledi ve “Rusya’nın dış politikasını iç politikasındaki durumu belirliyor” tespitinde bulundu.

Thoburn ayrıca Rusya’nın Ortadoğu’da uyguladığı politikalarla NATO’ya da zarar vermeye çalıştığına dikkat çekti. Thoburn “Türkiye, NATO’yu ve Avrupa Birliği’ni zayıflatmak için Rusya için iyi bir araç olabilir” değerlendirmesini yaptı.

Amerika, Rusya, Türkiye ilişkileri konusunda da Thoburn, üç ülkenin de liderlerinin benzer karakterleri var. Üçü de ülkelerini büyütmek istiyorlar, nasıl ortaklaşa çalışacaklar bunu merak ediyorum,” dedi.

BARKEY: ATILAN SUBAYLAR NATO’YA İNANIYORDU

Woodrow Wilson Merkezi Ortadoğu Program Direktörü Henri Barkey ise Türkiye ve Amerika ilişkilerine ilişkin Suriye özelinde bazı tespitlerde bulundu. Barkey, Suriye’de Türkiye’nin önceliğinin artık Beşar Esat’ın gitmesi olmadığını Türkiye’nin PKK ile ilişkisi bilinen YPG’nin zayıflatılması konusuna odaklandığına dikkat çekti.

YPG konusunda Amerika ile Türkiye’nin ters düştüğünü bu sebeple Türkiye’nin Rusya’ya yakınlaştığını öne süren Barkey, “Türkiye’nin şu aşamada NATO’dan ayrılmasını mümkün görmüyorum,” dedi. Barkey Türkiye ile NATO arasında Suriye’deki operasyonlar yüzünden gerginlik olduğunu ama kendisine göre asıl sorunun bu olmadığını söyledi. Barkey’e göre Türkiye ile NATO arasındaki asıl sorun; 15 Temmuz darbe girişiminin ardından 100’den fazla generalin Türk ordusundan atılması.

Barkey “Ordu ile ilişiği kesilen yüzden fazla amiral ve general var ve bu yönetim kadrosunun yüzde 46’sına denk geliyor. Atılan bu kişiler Amerika’ya yakın ve NATO’ya inanan komutanlardı. Ancak yerlerine gelenlerin daha milliyetçi bir tavır içerisinde olduklarını görüyoruz. Bu Türkiye ile NATO ilişkileri açısından tehlikeli bir durum,” şeklinde konuştu.

TRUMP’IN BAŞ STRATEJİSTİ: ÇİN İLE HİÇ ŞÜPHESİZ SAVAŞACAĞIZ

Suriye, Ortadoğu, ABD, Rusya, Türkiye ilişkileri tartışılırken diğer yandan ABD ile Çin arasındaki gerginlik trmanıyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın baş stratejisti Stephen Bannon’ın 9 ay önce bir radyo programında “Hiç şüphesiz Çin ile savaşacağız” dediği öğrenildi.

İngiliz The Guardian gazetesinin haberine göre, söz konusu radyo programında ABD ile Çin arasındaki gerginliğin Güney Çin Denizi’ndeki yapay adalar nedeniyle her gün tırmandığını ifade eden Bannon, savaşın “5-10 yıl içerisinde” çıkacağını tahmin ettiğini kaydetti.

ÇİNLİ YETKİLİ: SAVAŞ İHTİMALİ PRATİK BİR GERÇEK

Geçtiğimiz günlerde Çinli üst düzey bir askeri yetkili, Çin Halk Kurtuluş Ordusu sitesinden yayınladığı açıklamada, “ABD ile savaşın artık bir olasılık haline geldiğini” ifade etmişti.

ABD’nin yeni savunma bakanı James Mattis, Güney Kore’yi korumak amacıyla bölgeye bir füze savunma sistemi yerleştirileceğini açıklayınca Çin’den tepki görmüştü.

ABD’DEN JAPONYA’YA 5. MADDE GARANTİSİ

Öte yandan Amerika Birleşik Devletleri Savunma Bakanı Jim Mattis, Güney Kore’nin ardından Japonya’ya ziyarette bulundu. Amerikan Başkanı Donald Trump’ın kabinesinden Japonya’yı ziyaret eden ilk bakan olan Mattis, Başbakan Şinzo Abe ve Dışişleri Bakanı Fumio Kishida ile görüştü.

Abe, Trump yönetimi altında Japonya ile Amerika arasındaki güçlü ittifakı sürdürmek istediğini ifade ederek şöyle devam etti:

“Benim de umudum var ve sizinle birlikte buna ikna oldum. Japonya ile Amerika arasındaki sarsılmaz ittifakı hem Japonya’da hem de Japonya dışında göstereceğiz. ABD Japonya’ya tam destek sunmaya devam edecek. Washington’daki geçiş sürecinde sizinle ve Japon halkıyla omuz omuza duracağımız konusunda hiçbir yanlış anlaşılma olmamasını istiyorum.”

Savunma Bakanı Mattis iki ülke arasındaki güvenlik anlaşmasının Amerika’nın Japonya’yı herhangi bir silahlı çatışmaya karşı savunmasını öngören 5. maddesine değindi. Mattis bu maddeye her zaman sadık kaldıklarını ve kalmaya devam edeceklerini belirtti.

RUSYA VE İRAN’DAN KARŞI HAMLE

ABD ile İran arasındaki gerilim artarken Rusya ve İran’dan karqşı hamle geldi. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Suriye Özel Temsilcisi Aleksandr Lavrentyev’in İran’ın başkenti Tahran’ı ziyaret edeceği iddia edildi.

İran’ın IRNA haber ajansının haberine göre, Astana görüşmelerinde Rus heyetinin de başkanı olan Lavrentyev, İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Ali Şamhani ile bir araya gelecek.

Görüşmede Suriye ile ilgili durumun ele alınacağı öne sürüldü.

Habere göre, taraflar, özellikle Astana görüşmelerinin ardından Suriye konusunda işbirliği ve ortak siyasi inisiyatif ve güvenlik konularında Moskova ve Tahran arasındaki istişarelerin devam ettirilmesi ile ilgili konuları görüşecek.

İRAN’DAN ASKERİ TATBİKAT

İran, ABD’nin gerilimi artırıcı politikasına sert uyarıda bulundu.

Tasnim haber ajansının haberine göre İran Devrim Muhafızları Hava Kuvvetleri generali Amir Ali Hajizadeh, “İran'ın güvenliğini sağlamak için gece gündüz çalışıyoruz. Düşmanlarımızdan en ufak bir yanlış adım görürsek, gürleyen füzelerimiz başlarına yağar” dedi.

ABD’nin İran’a balistik füze denemesi nedeniyle yaptırımda bulunmasının ardından Tahran yönetimi, füzelerini ve radar sistemlerini test etmek amacıyla askeri tatbikat başlattıklarını açıkladı.

İki ülke arası gerginliğin artmasına karşın ABD Savunma Bakanı James Mattis, İran’a tepki olarak ABD’nin Ortadoğu'daki askeri varlığını artırmayı düşünmediğini kaydetmişti. Ancak Japonya ziyareti sırasında Mattis, İran ile ilgili olarak “İran, Ortadoğu’da terörü en fazla destekleyen ülke. İran’a, eylemlerinin birçok insanın dikkatini çektiğinin anlatılması gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu.

ABD’nin İran’ın eylemlerini görmezden gelemeyeceğini dile getiren Mattis ancak Washington yönetiminin buna Ortadoğu’daki askerlerini artırarak cevap vermeyi planlamadığını sözlerine ekledi.

05.02.2017