UKRAYNA’DAN KIRIM VE AHISKA TÜRKLERİ’NE TUZAK

ABD ve Avrupa’nın desteği ile bölgeyi Batı’nın menfaat alanına dönüştürmek isteyen Ukrayna, Kırım-Tatar ve Ahıska Türkleri’ni ülkesindeki özerk bölgeye çekerek savaşın aktörleri haline getirmeye çalışıyor. Uzmanlara ve Türkiye’de yaşayan Kırım Tatar Türkleri ile Ahıska Türkler’ne göre plan bir hayal ürünü.

Celal ÇETİN

Ukrayna Devlet Başkanı Pyotr Poroşenko’nun bilgisayarında bulunduğu iddia edilen bir yazışma, Ukrayna’nın Türkiye’deki Kırım-Tatar Türkleri’ni savaşlarının parçası haline getirmek istediğini ortaya çıkardı.

Ukraynalı bir hacker grubunun ortaya çıkardığı yazışmaya göre Ukrayna, Kırım’a sınırı bulunan Herson bölgesini Kırım-Tatar Türkleri’ne vereceğini iddia etti.

Açıklamada, “elektronik pobta üzerinden yapılan bir yazışmada, Kırım topraklarında ve Herson bölgesinde Kırım-Tatar bölgesi kurulacağı ve Ahıska Türkleri’ne yerleşim alanı tahsis edileceği ile ilgili bir belge bulunduğu” belirtildi.

Açıklamada şöyle denildi: “Herson bölgesinde yaklaşık 1 milyon Müslüman konuşlandırılacak ve bölgede Türkiye’ye ait bir temsilcilik açılacak. Kiev’in, sorunların çözümünün sorumluluğunu yüklemek için ‘siyasi sponsor’ aradığına eminiz. ABD’nin desteği artık az, Avrupa’nın ise ‘haysiyet devrimcileri’ne bağlılığın cezasını çekiyor. Bu nedenle, Ukrayna yönetiminin en büyük umudu Türkiye.”

Türkler üzerinden ABD-Rusya savaşı mı?

Kafkasya’daki Türk nüfus tarihi süreçte Gürcistan, Ukrayna gibi ülkeler tarafından Rusya’ya karşı koz olarak kullanıldı. Örneğin Gürcistan, 1999 yılında Avrupa Konseyi’ne üye olurken  Ahıska Türkleri’nin sorunlarını çözme taahüdünde bulundu. Buna göre Gürcistan, 1999’dan itibaren üç yıl içinde Ahıskalıların dönüşlerini başlatacak ve 12 yıl içinde (2001) dönüş işlemini bitirecekti. Eğer Gürcistan süre sonunda yükümlülüklerini yerine getirmezse Ahıska Türkleri Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde dava açabilecek ve yurtlarına dönmeyi talep edebileceklerdi. 2007’de Gürcistan Parlamentosu Ahıska Türkleri’nin Gürcistan’a dönmelerini öngören bir yasayı kabul etti. Ama sorunlar ve engeller nedeniyle dönüş gerçekleşmedi.

Ülkedeki mevcut ekonomik durum Gürcülere göre Ahıska Türkleri’nin Gürcistan’a dönmelerini imkansız kılıyor. Tiflis hükümeti, gelecek olanların sayısının yüksekliği nedeniyle Ahıska bölgesine değil, Gürcistan’ın geneline yerleştirilmesini planlıyor. Bu, Ahıska nüfusunu Gürcistan içinde eritmek olarak düşünülüyor.

Ahıskalıların geri dönememelerinin bir faktörü de Ahıska Türkleri’nin Türk ve Müslüman olmaları. Gürcistan Ahıskalıları’nın geri dönüşlerini, ancak Ahıskalılar’ın  Gürcü dilini ve Hıristiyanlığı kabul etmeleri, Gürcü soyadlarını almaları halinde mümkün olacağını açıkladı. Gürcistan’ın bu şartı, “bölge halkının aslında Türk değil Meshi denilen Gürcüler olduğu, zamanla ve zorla Osmanlı İmparatorluğu tarafından Müslümanlaştırılarak Türkleştirildiği” propagandasına dayanıyor.

Öte yandan Ukrayna Kırım Özerk Bölgesi’ndeki Kırım Türkleri’ni Rusya’ya karşı kullanma politikası izledi. 2014 Mayıs ayında ABD destekli çatışmaların başlaması ile birlikte Ahıska Türkleri ile Kırım Türkleri ateş hattının ortasında kaldılar. Türklerin bir çoğu malını mülkünü bıırakarak Ukrayna’nın savaş olmayan bölgelerine ve Rusya’ya sığınmak zorunda kaldı. Çatışmalardan kaçarak canını kurtaranların bir kısmı da Azerbaycan ve Türkiye’deki akrabalarının yanına sığındı.

Ukrayna sınırları içinde yer alan Kırım özerk Bölgesi, düzenlenen referandumla Rusya’ya katılma kararı alınca Ukrayna’nın önemli bir kozu elinden alındı. Kiev yönetimi, Rus donanmasının en büyük askeri üssünün bulunduğu Kırım’ın Rusya’ya dahil olması üzerine uluslararası destek arayışına girdi. ABD ve Avrupa Rusya’yı cezalandırmak üzere ekonomik ve siyasi yaptırımları devreye soktu.

ABD’nin Gürcistan’da Ahıska Türkleri’ne, ukrayna’da Kırım Türkleri’ne, Çin’de Uygur Türkleri’ne sahip çıkıyor görünmesi, “azınlıkları kullanma” politikasının sonucu olarak kabul ediliyor. Bu çerçevede Abhazya ve Güney Osetya üzerinden Rusya ile sorun çıkması muhtemel görünüyor. Bilindiği gibi ABD, Rusya’nın iç dinamiklerini kullanarak istikrarsızlık politikasını sürdürüyor.

Ukrayna’nın Türkiye ve Kırım’daki Türkleri, yeni oluşturacağı “özerk bölgeye çekme” planının başarılı olma ihtimali bulunmuyor. Uzmanlara göre Türkiye’deki Kırım Tatar’ları bu ülkenin vatandaşı ve başka bir ülkeye gitmez.

Ukrayna Devlet başkanı Pyotr Poroşenko’nun bilgisayarında bulunduğu iddia edilen yazışmada yer alan “Kırım ve Ahıska Türkleri’ne Ukrayna’da özerk bölge tahsisi”ne ilişkin planın başarılı ulaşmasının mümkün olmayacağı kaydediliyor.

Prof. Köni: “ABD’nin yeni Tataristan Projesi olabilir”

İstanbul Kültür Üniversitesi Uluslararası İlişkiler öğretim Üyesi Prof. Dr. Hasan Köni, Proşenko’nun sözkonusu projesinin ABD’nin talebi ile hazırlanmış olabileceğini öne sürdü. ABD’di homojen bir yönetim olmadığının altını çizen Prof. Dr. Köni, hangi grubun, hangi kliğin veya kliklerin bu talimatı verdiğine bakmak gerektiğini belirterek şöyle devam etti:

“Yahudi gruplar dahil, Suriye’de başarısız olan kesimler Proşenko eliyle Rusya’ya karşı Tataristan projesini” uygulamaya koymuş olabilir. Rusya içinde 7 milyonluk Tataristan bölgesini hedef alan ABD, Suriye’nin rövanşını almak istiyor olabilir. Bu amaçla Kırım Tatarları ile Rusya’yı yeniden karşı karşıya getirmek isteyebilir. Eurovisyon’da Kırım Tatarları’nın uğradığı zulmü anlatan şarkının birinci seçilmesi tesadüf değil. Bu, bir şeylerin işareti olarak kabul edilebilir.

Prof. Ünal: “Hayal ürünü proje”

Atılım Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hasan Ünal, “hayal ürünü” olarak değerlendirdiği projenin hiçbir mantıklı yanı olmadığını söyledi.

“Türkiye’de uzun yıllardır yaşayan Kırım Tatar Türkleri ile Ahıska Türkleri artık bu ülkenin asli vatandaşlarıdır” diyen Prof. Dr. Ünal şöyle devam etti:

“Kız alıp kız verdiğimiz, ortak kaderi paylıştığımız, ortak ekmeyi yediğimiz insanımız buradaki bütün düzenini bırakacak, Ukrayra’ya, tanımadığı, bilmediği yere gidecek. Bunun akılla izahı yok. Ayrıca Kırım’da veya burada yaşayan Türkler Ukrayna üzerinden ABD-Rusya savaşının tarafı olmaktan bıktı. Bulundukları yerde huzur içinde yaşamak istiyorlar. Kırım’da bir sorun olduğunu sanmıyorum. Kiev yönetimi, Rusya’ya olan hıncını bir şekilde Kırım Türkleri üzerinden çıkarmak istiyor. Bu oyunlara son vermek gerekiyor.”

Özerk bölge ölüm anlamına geliyor

Öte yandan Ukrayna’nın Kırım sınırındaki Herson bölgesine Kırım Tatarları’nı taşıması durumunda can güvenliklerini tehlikeye atmış olacak. Uzmanlara göre Ukrayna’da güçlenen ve kontrol edilemeyen ırkçı kesimler bölgeye yerleşecek Türkleri kabul etmeyecek. Her ne kadar bugünkü yönetim gerekli garantileri vereceğini iddia etse de, olası hükümet değişikliğinde veya taahhütlerini yerine getirememesi durumunda bölgeye yerleşecek Türkler’in can güvenliklerini sağlamak mümkün olmayacak.

Uzmanların dikkat çektiği bir başka riske göre Kırım Tatarları ile Ahıska Türkleri arasındaki tarihi, kültürel ve dini farklılıklar, Herson bölgesinde birlikte yaşama olasılığını zayıflatabilir. Oluşturulacak yönetin ekonomik zorluklar yaşayabilir, bu durum her iki kesim arasındaki anlaşmazlıkları körükleyebilir.

Türkiye itidalli davranıyor

Kiev’de işbaşına gelmiş olan Rusya karşıtı radikal güçlerin, Kırım Tatarları kartını kullanmak sureti ile Türkiye’yi krizin içinde çekip, Rusya ile karşı karşıya getirmeye yönelik bir provokasyon ihtimalini Türkiye hep göz önünde bulundurdu. Bu bağlamda dönemin, Türkiye’nin Avrupa Birliği Bakanı ve Başmüzakereci, Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu’nun Avrupa’yı Ukrayna’daki iç çatışmaları kışkırtmakla suçlaması kesinlikle tesadüf görülmüyor.

Ayrıca Kırım’da başgösteren çatışmalar sırasında ve Kırım’ın Rusya’ya katılma kararı karşısında Ankara’nın dengeli politika izlemesi dikkatlerden kaçmadı. Bu nedenle Ukrayna Devlet Başkanı Poroşenko’nın Türkiye’deki temasları sırasında projeye destek istemesinin bir karşılığı bulunmuyor.

Kırım ve Ahıska Türkleri gitmeyecek

Türkiye’de yaşayan Kırım Tatarları Ukrayna’ya gitme gibi bir düşüncelerinin kesinlikle olamayacağını keydediyor. “Türkiye bizim vatanımız” diyen Kırım Tatarları, uzun yıllara dayanan düzenlerini iki ülkenin savaşına feda etmeyeceklerini belirtiyor. Kırım Tatarları, “dişimizle tırmanığımızla kurduğumuz düzenimizi geleceği belirsiz bir maceraya atmamızı kimse beklemesin. Hiçbir yere gitmeyeceğiz” sözleriyle kararlarını dile getiriyor.

20.05.2016