PUTİN TÜRKİYE’DE KİMLERE, NE MESAJ GÖNDERDİ?

Rusya’nın Suriyeoperasyonları sırasında Rus uçaklarının Türk hava sahasını ihlali ve Türk uçaklarını taciz etmesi, Putin’i destekleyen Türk kamuoyunda endişelere yol açmıştı. Ancak ABD’nin ve Rusya’nın Ortadoğu stratejilerini bilenler, Rusya’nın Türkiye’yi hedef almadığını, hava sahası ihlallerinin mesaj niteliğinde olduğunu fark edebiliyor. Putin’in son konuşmasındaki mesajları kritik önem taşıyor.

Celal ÇETİN

Rusya, ABD’nin IŞİD’le mücadele maskesi altında Esad rejimini devirme planları nedeniyle Suriye’ye müdahale etmek zorunda kaldı.

ABD’nin “ılımlı muhalifleri” eğit-donat” programı çerçevesinde Esad rejimine karşı eğitme planları çöktü. ABD Başkanı Obama’nın, “‘programla ilgili başından beri şüphelerim bulunuyordu” itirafı, ABD’nin umutsuz bir savaşa girdiğini gösteriyor. Öte yandan Rusya’nın Suriye’deki yaşamsal çıkarlarının olduğunu gözardı etmesi, Moskova’nın çıkarlarını korumak için silaha başvurabilecek bir anlayışa sahip olduğunu öngörememesi, ABD’nin yenilgisinin başlıca sebebi oldu.

ABD, Rusya karşısındaki yenilgisini, “ılımlı muhaliflere silah ve teçhizat desteği ile” kapatma çabasına girdi. Ancak “eğit-donat” çerçevesinde eğitip Suriye’ye gönderdiği ılımlı muhalif grupların izini kaybeden, El Nusra gibi örgütlere teslim olmasını önleyemeyen ABD’nin, hala hatasında ısrar etmesi, yenilgisinin bir diğer sebebini oluşturuyor.

Moskova ise, Sovyetler Birliği geçmişinden, Afganistan, Ukrayna tecrübelerinden aldığı dersler ve yaşamsal çıkar alanlarını koruma iradesi ile ABD’nin yanlışlarını çok iyi değerlendirdi ve uluslararası meşruiyetini kabul ettirdi.

Rusya’nın en önemli argümanı, BM kararı olmaksızın bir yılı aşkın zamandır IŞİD’le savaş gerekçesiyle Suriye’de operasyon yapmasına karşın başarısız olması. Büyüyen IŞİD tehlikesine karşın Rusya, duruma müdahale etmek zorunda kaldı.

BAŞARILI DENGE POLİTİKASI

Rusya, Suriye’de operasyonlarını sürdürürken bölgesel dengeleri de çok iyi gözetiyor.

Örneğin, ABD ile anlaşmasına karşın İran ile işbirliğini güçlendiriyor. Irak merkezi hükümeti ile birlikte hareket etme politikasını sürdürürken, Irak hükümetinin sorun yaşadığı K. Irak Kürt yönetimi ile de ilişkilerini bozmuyor. Öte yandan Suriye’de Şii Esad rejimini desteklerken Sünni kesimleri düşman olarak görmüyor. Kürtlerin kendisinden korkmamasını sağlıyor.

Yani Rusya, “Suriye’de Esad rejimini koruma ve IŞİD’le mücadele” hedeflerine bağlı kalıyor. Bu durum da, “Rusya’nın gizli ajandası olabilir” kuşkusunu ortadan kaldırıyor.  Böylece sadece bölge ülkelerinin değil, Avrupa’nın da eline koz vermemiş oluyor.

Suriye operasyonu sırasında Rus savaş uçaklarının Türk hava sahasını ihlali, Türk savaş uçaklarını tacizi ve hava savunma sistemlerinin Türk uçaklarına kilitlenmesi gibi tartışma yaratan gelişmeler de oldu. AKP iktidarı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, “Türkiye’nin bu durumu sindirmesinin mümkün olmadığını” açıkladı.

TÜRK KAMUOYUNDAN PUTİN’E BÜYÜK DESTEK

Ancak Rusya’nın bölgedeki planlarını bilenler, Rusya Devlet Başkanı Putin’in kesinlikle Türkiye’yi karşısına almak istemediğini görebiliyor.

Rusya’nın ABD’ye karşı duruşu, IŞİD terör örgütü ile “gerçek anlamda” mücadelesi ve ABD’nin gücünü dengelemesi Türk kamuoyu tarafından güçlü olarak destekleniyor. Uzun yıllara dayanan Türk-Rus rekabeti ve Türk kamuoyundaki Rus tedirginliği, yerini “güçlü ve güvenilir komşuluk ilişkisine” bırakmış durumda. Ortadoğu ve Kafkaslar’da her iki ülkenin menfaatleri paralel hale gelmiş durumda. Ortadoğu’dan Kafkaslar’a, Karadeniz’den Hazar’a kadar çok geniş bir coğrafya Türkiye ve Rusya’nın ortak yaşam alanı haline dönüştü. Bu yaşam alanını koruyabilmenin yolu, iki ülkenin güçlü işbirliginden geçiyor.

Londra merkezli The Spectator dergisinin yazarlarından Owen Matthews’in belirttiği gibi zekasıyla Batı’yı mat eden Putin, Türkiye’nin Rusya için yaşamsal ortağı olduğunu çok iyi biliyor. Bunu bilen birinin, tacizleriyle Türkiye’yi ABD’nin ve NATO’nun kucağına itmesi beklenmemeli.

Rusya Devlet Başkanı Putin, bu gerçeği çok net olarak açıkladı. Şöyle dedi Putin:

“Türkiye ile Rusya arasında uzun yıllardır iyi ilişkiler bulunuyor. Türkiye, Rusya’nın öncelikli ortaklarından ve iyi dostlarından biridir. İlişkilerimiz yıllardır çok iyi. Türk firmaları Rusya’da 12 milyar rublelik iş yaptı. Türkiye’den piyasamıza yapılan tarım ürünleri sevkiyatı arttı. Biz de Türkiye’ye büyük miktarda enerji sevkiyatı yapıyoruz.”

TÜRKİYE’NİN TÜM ENDİŞELERİNİ ANLIYORUZ

Putin, Türkiye’ye ‘terörizmle ortak mücadele’ çağrısını yineledi:

“Türkiye ile terörle mücadele ilişkilerimizi nasıl kuracağımızı bilmeliyiz. Türkiye’nin bu konuda Kürt faktörüyle ilgili birçok endişesi var.  Tüm bu endişeleri anlıyoruz ve hepsini ortak yürütülecek çalışmalarda değerlendirmeye hazırız. Şu anda Türkiye ile Savunma Bakanlıkları düzeyinde iletişimimiz var. Umarım bu iletişim koordinasyona ulaşır. Ama bu çalışmayı siyasi seviyede oluşturmamız gerek.”

MESAJLARIN ANLAMI:

1- Rus savaş uçaklarının Türk hava sahasını ihlali, Türk savaş uçaklarını tacizi Türkiye’ye yönelik bir harekat değil. Rusya çok net biçimde AKP’ye mesaj verdi:

AÇIKLAMASI: “IŞİD’i desteklediğinizi biliyoruz. Bu desteğiniz devam ederse, yardım konvoylarınızı vururuz.”

2- “Türkiye, Rusya’nın öncelikli ortaklarından ve iyi dostlarından biridir” mesajı:

AÇIKLAMASI: AKP hükümeti ve Erdoğan’ı bir tarafta, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ni diğer tarafta tutuyoruz. Bizim Türkiye ile değil, AKP ve Erdoğan ile bir sorunumuz var.

3- “Şu anda Türkiye ile Savunma Bakanlıkları düzeyinde iletişimimiz var. Ama bu çalışmayı siyasi seviyede oluşturmamız gerek” mesajı:

AÇIKLAMASI: Türkiye’de Savunma Bakanlığı siyasi bir kurumdur. AKP’nin ve Erdoğan etkisi düşünülürse, kendi iradesiyle Rusya ile iletişim kurması beklenemez. Yani Putin’i dediği gibi iletişim henüz siyasi seviyede olmadığına göre, “savunma bakanlıkları” siyasi bir anlamda kullanılmadı. Bu açıklamayı, “askerler arasında iletişim” olarak anlamak yanlış olmayacak.

Sonuç olarak; Türkiye ile Rusya arasında, TSK ile Rus Ordusu arasında hiçbir sorun yok. Olmadığı gibi güçlü bir iletişim kurulmuş durumda.

Sorun; AKP ile Rusya, Erdoğan ile Putin arasında…

13.10.2015