SURİYE ÜZERİNDEN STRATEJİ SAVAŞLARI YAŞANIYOR

Suriye konusunda propaganda savaşları arasında çözüm arayışları devam ediyor. Rusya ilk kez Suriye Ulusal Koalisyonu ile bir araya geliyor. Örgütün Şam’la görüşmesini isteyen Rusya’nın bu girişimi 4,5 yıldır süren savaşı sonlandırmak için arabuluculuk rolüne soyunmasında önemli bir adım olarak görülüyor. İran ve Suudi Arabistan da bölge ülkeleri ile temaslarına devam ediyor.

Celal ÇETİN

Suriye’de içsavaşa ve belirsizlik ortamına siyasi çözüm arayışları devam ederken taraflardan birbirini hem destekleyen, hem yalanlayan adımlar, açıklamalar geliyor. ABD ve Türkiye Esat rejiminin sonunun geldiğini, Rusya’nın desteğini çektiğini iddia ederken, Rusya ve İran kalıcı çözüm istemekle birlikte desteklerinin devam ettiğini söylüyor.

Suriye Muhalif ve Devrimci Ulusal Koalisyonu (SMDK) Şubat ve Nisan ayında Rusya’nın ev sahipliği yaptığı toplantılara katılmayı reddetmişti ve görüşmelerde ilerleme sağlanamamıştı. Ancak SMDK, Kremlin’in Esat’a desteğinin azaldığını düşünüyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve ABD Başkanı Barack Obama da son günlerde Kremlin’in siyaset değiştirdiğini söyledi. Erdoğan, Rusya’nın Esat’tan vazgeçtiğini söylerken, Obama da hem Rusya’nın hem de İran’ın Esat’a destekten vazgeçtiğini ifade etti.

Rusya geçen hafta Birleşmiş Milletler’in Suriye’de kimyasal silah kullanımı ile ilgili soruşturmasına olan itirazından vazgeçti. BM, 2013’te Şam’ın bir banliyösünde sarin gazı kullanımından sorumlu olanlar hakkında karar çıkarmayı hedefliyor.

Saldırıdan Suriye hükümetinin sorumlu olduğu düşünülüyor. Saldırı, Amerika ve Rusya’yı uluslararası gözlemcilerin desteğiyle Suriye’nin kimyasal silah stokunu yok etme çalışmalarına başlamaya itmişti.

STRATEJİ SAVAŞLARI

Moskova’daki toplantıdan önce son derece yoğun diplomatik görüşmeler yaşandı. İlk kez Amerika, Rusya ve Suudi dışişleri bakanları bir araya geldi. Batı tarafından rejime yönelik iddialara Rusya ve İran farklı ardımlarla ve açıklamalarla karşılık veriyor. Rus yetkililer Esat’a desteklerinin sonlandığını reddediyor ve IŞİD’le mücadelenin daha önemli olduğunun altını çiziyor.

Siyasi çözüm arayışları çerçevesinde Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Adil El Zübeyir Rusya’da temaslarda bulundu. Zübeyir, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, taraflar arasında diyaloğa duyulan gereksinim konusunda hemfikir olduklarını söylese de durumdan Esat’ı sorumlu tutmaya devam ediyor.

Lavrov ise, Suriye’de rejime yönelik askeri müdahaleye karşı uyarıda bulundu ve amacın, terörle mücadele eden tüm taraflar arasında koordinasyon sağlayarak bu amaca yoğunlaşmalarını ve aralarındaki anlaşmazlıkların çözümünü ertelemelerini sağlamak olduğunu tekrarlıyor.

İRAN DEVREDE

Öte yandan Şam’da Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad’la görüşen İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif, bölge ülkelerine ‘terörizm ve radikalizm’ ile mücadele etme çağrısı yaptı.

Lübnan ziyaretini tamamlayarak Suriye’ye geçen Zarif, burada Devlet Başkanı Esad’la ikili bir görüşme yaptı. Görüşmenin ana gündem maddesini içsavaş oluşturdu.

Resmi haber ajansı SANA, Esad’ın, “İran ve dost ülkelerin Suriye’ye karşı savaşı durdurmak ve topraklarının bütünlüğü ile egemenliğini korumak için gösterdiği samimi çabayı” memnuniyetle karşıladığını aktardı. Haberde, Esad'ın, “Suriye’ye verdiği güçlü destek” için İran'a teşekkür ettiği de belirtildi.

Görüşmenin ardından bir açıklama yapan Zarif, “diğer oyunculara ve komşularımıza şimdi doğruları önemseme ve Suriye halkının terörizm, aşırıcılık ve mezhepçilikle mücadele etme arzusuna yanıt verme zamanı diyorum” dedi. Zarif, Esad’la görüşmenin içeriğine ilişkinse detay vermedi, ancak görüş alış verişinde bulunduklarını belirtti.

ESAT SEMBOLİK BAŞKAN MI OLACAK?

Suudi Arabistan’a yakınlığıyla bilinen Londra merkezli Şark'ül Evsat gazetesi, İran’ın planının “Hizbullah güçlerinin Suriye’den çekilmesi ve Esad’ın sembolik bir devlet başkanı olarak kalması”nı içerdiğini yazdı.

Şark’ül Evsat gazetesinin haberine göre, Zarif’in Şam’a önereceği plan, Hizbullah güçlerinin Suriye’den geri çekilmesi ve Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad’ın görevinin ‘sembolik’ hale getirilmesinı içeriyor. Plana göre Esad, ‘sembolik’, ancak ‘yetkisiz’ şekilde başkanlık görevinde kalacak; buna paralel olarak yeni bir hükümet oluşturulacak.

İran Dışişleri Sözcüsü Merziye Afham da, Tahran’ın Suriye’deki iç savaşın sonlandırılmasına ilişkin yeni planının Zarif'in Şam ziyareti sırasında ele alınacağını açıklamıştı.

TÜRKİYE DEVREDIŞI

Suriye özelinde Ortadoğu’da yeni bir dönemin kapısı aralanmaya çalışılırken Türkiye’nin devredışı bırakıldığı görülüyor.

ABD, Rusya, İran ve Suudi Arabistan arasında sürdürülen çözüm çabaları, aynı zamanda bölgede bu dört ülkenin etkinliğini gösteriyor. Bölgede sağlanacak bir çözüm, sözkonusu bu ülkelere ait olacak ve diğer ülkeler, bu ülkelerin koyacağı kurallara uymak zorunda kalacak.

13.08.2015