İRAN’IN ETKİSİ KOMŞULARINI KORKUTUYOR

Uzmanlara göre İran’ın bölgedeki komşuları, imzalanan nükleer anlaşma sonrasında çok farklı bir jeopolitik gelecekle karşı karşıya kaldığını düşünüyor. Bunun temelinde İran’ın bölgesel rakiplerinin ABD ile İran arasındaki ilişkilerin düzelmesinden duyduğu tedirginlik yatıyor. Endişe duyan komşuların Sünni ülkeler olması dikkat çekici.

Celal ÇETİN

İran’la yapılan anlaşma sadece Tahran’ın nükleer programının geleceğini ilgilendirmiyor. Suudi Arabistan ve İran’ın diğer bölgesel rakipleri, anlaşma sonrasında, Tahran’ın uluslararası etkisinin artmasından kaygı duyuyor.

Londra'daki Chatham House uzmanı Jana Kinninmont, “Bunun Amerika ve İran arasındaki ilişkilerin daha da gelişmesine ve kendi çıkarlarını tehdit etmesine yol açabileceğini düşünüyorlar. Bunu bir ilk adım olarak da görmüyorlar. Irak’ta Saddam Hüseyin’in devrilmesiyle bu ülke üzerinde İran’ın artan etkisinin ilk adım olduğunu düşünüyorlar” değerlendirmesinde bulunuyor.

Kinninmont,  “Şu anda son derece şiddetli savaşlarda farklı taraflara destek veriyorlar ve bu durumu aşmaları zor. Ancak ortak çıkarlar da var. Örneğin, IŞİD’le mücadele etmek istiyorlar. Ayrıca Irak, Suriye ve bazı diğer ülkelerin toprak bütünlüğünü da korumak istiyorlar” diyor.

Suudi Arabistan liderliğindeki koalisyon, Yemen’de İran destekli ayrılıkçı Husiler’i hedef alan hava saldırılarını sürdürüyor. Kinninmont, nükleer anlaşma görüşmelerinin koalisyonun oluşmasını hızlandırdığını belirtiyor.

Uzman,  “Yemen’deki hava operasyonlarına Körfez ülkelerinin katılımı, İran’la yapılan müzakereleriyle doğrudan bağlantılı” diyor.

KÖRFEZ ÜLKELERİ İRAN’A YANAŞMAK ZORUNDA

Öte yandan, İran’ın Batı ile ilişkilerinin düzelmesinin Körfez ülkelerini Tahran’la olan ilişkilerini düzeltmeye itebileceğini savunan uzmanlar, “İran’ın eskiden farklı biçimde, gerçek anlamda bölgenin bir parçası olduğunu göreceğiz. Bu, Araplar’ın İran’la yararlı ilişkiler geliştirmek konusunda zekice hareket etmelerini gerektiriyor. Yoksa Arap dünyası büyük kayıplar yaşayabilir” yorumunda bulunuyor.

Güvenlik ve bölgesel terör konularını görüşmek üzere Kahire’ye giden Amerika Dışişleri Bakanı John Kerry, dört Ortadoğu ve Güneydoğu Asya ülkesine daha ziyarette bulunacak. Kerry ziyaretlerinde İran’la yapılan anlaşmayı savunacak.

Uzmanlara göre Kerry’nin asıl amacı, Ortadoğu için hazırlanan planı bölge ülkelerinin kabul etmesini sağlamak. Yeni planda Ortadoğu’nun yeniden yapılanmasında ABD İran’la birlikte hareket ediyor. Bir anlamda İran bölgenin hakim gücü oldu. Şii İran’ın bölgenin hakimi olması, Sünni ülkelerin ABD ile olan müttefiklik ilişkisinin Washington tarafından sorgulandığını gösteriyor. Özellikle bölgede ortaya çıkan terörist grupların Sünni kökenli olması, ABD’nin politika değişikliğine gitmesine yol açtı.

02.08.2015