İRAN’LA GÖRÜŞMELER ÜÇ KONUDA SIKIŞTI

İran’ın nükleer programına ilişkin müzakereler, İran Dışişleri Bakanı Cevat Zarif’in Amerika, İngiltere, Çin, Fransa, Rusya ve Almanya’dan üst düzey temsilcilerle biraraya geldiği İsviçre’nin Lozan kentinde devam ediyor. İran ile 5+1 ülkeleri arasında İsviçre’nin Lozan kentinde devam eden görüşmeler 31 Mart gece yarısından sonra tamamlanacak.

Görüşmelere katılan Batılı bir diplomat, anlaşma taslağını 31 Mart’a kadar tamamlamayı planlayan müzakerecilerin üç ana sorunu çözmeye çalıştıklarını açıkladı. Diplomat, anlaşmanın geçerlilik süresinin ne olacağı, ekonomik yaptırımların hangi hızla kaldırılacağı ve İran’ın anlaşmanın şartlarını yerine getirmediği takdirde yaptırımların nasıl yeniden yürürlüğe gireceği üzerinde henüz görüş birliğine varılamadığını bildirdi.

Nihai anlaşmanın Haziran ayı sonunda imzalanması bekleniyor.

Öte yandan Amerika Dışişleri Bakanlığı’ndan bir yetkili, şu anda İran’ın elinde bulunan zenginleştirilmiş uranyum stoklarının nasıl ortadan kaldırılacağı konusunda da henüz bir anlaşma sağlanamadığını söyledi.

Yetkili, zenginleştirilmiş uranyum stoklarının başka bir ülkeye gönderilmesinin, tarafların masaya yatırdığı birkaç seçenekten biri olduğunu kaydetti.

Ancak İran’ın nükleer baş müzakerecisi Abbas Arakçı dün yaptığı açıklamada nükleer malzemenin başka bir ülkeye gönderilmesinin bir seçenek olmadığını söyledi.

İran’da nükleer silah geliştirmeyi mümkün kılmayan ancak sadece tıbbi araştırma ve enerji üretimi için yetecek kadar nükleer malzeme bırakmanın bir başka yolunun ise mevcut uranyum stoklarının daha az oranda zenginleştirilmiş hale getirilmesi.

İran yaptırımlara derhal son verilmesini istiyor. Ancak Fransa Dışişleri Bakanı Laurent Fabius, Tahran Hükümeti’nin anlaşmanın şartlarına uyup uymadığının nasıl izleneceği konusunda kaygılar bulunduğunu belirtiyor.

İRAN DİRENİYOR

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı ve Başmüzakereci Abbas Arakçi, 5+1 ülkeleriyle yürütülen nükleer müzakerede varılacak muhtemel anlaşmanın iki aşamalı olmayacağını söyledi.

İran devlet televizyonuna konuşan Arakçi, müzakere edilen konuların bir çoğunda anlaşma sağlandığını vurgulayıp "Bazı ihtilaflı konularda da hemen hemen anlaşmaya varıldığını söyleyebilirim" dedi.

Sadece bir kaç konuda henüz uzlaşılamadığını dile getiren Arakçi, bu konularda da anlaşmaya varmak için çabaladıklarını ifade etti.

"Müzakere konularının tümünde anlaşma sağlandıktan sonra bunları herkesin kabul edeceği yazılı bir anlaşma haline getireceğiz" diyen Arakçi, müzakereler için belirlenen son tarih 1 Temmuz'a işaret ederek, "Bunun için de bir kaç aylık süre var" diye konuştu.

Arakçi, nükleer müzakerelerde varılacak muhtemel anlaşmanın tek aşamalı olmayacağını savunarak, "Şu anda yapılan şey müzakere konularının tamamını çözüme kavuşturmak. Anlaşma kesinlikle iki aşamalı olmayacak" şeklinde konuştu.

‘YAPTIRIMLAR TAMAMEN KALDIRILMALI'

Anlaşmaya varılması halinde ülkesine uygulanan yaptırımların tamamen kaldırılması gerektiğini belirten Arakçi, "AB ve ABD tarafından yürürlüğe konulan ambargolar ve nihai olarak da BM Güvenlik Konseyi'nin uyguladığı yaptırımlar kaldırılmalıdır" vurgusunu yaptı.

İran en üst siyasi mercii olan dini lider Ayetullah Ali Hamaney de geçen haftalarda yaptığı açıklamada, ‘yaptırımların zamana yayılarak kaldırılmasını kabul etmeyeceğini ve ve tek seferde ve tamamen kaldırılmasını destekleyeceğini' vurgulamıştı.

HAMANEY, İKİ AŞAMALI ANLAŞMAYI ‘ABD'NİN SABIKASI' NEDENİYLE REDDETMİŞTİ

Hamaney, iki aşamalı bir anlaşmayı da ‘ABD'nin güvenilir olmayan sabıkası' nedeniyle kabul etmeyeceğinin altını çizip şunları söylemişti: "Müzakerelerde önce ‘genel esaslar' konusunda anlaşacağız daha sonra ise 'detayları' konuşacağız diyorlar. Ben bu fikri beğenmiyorum. Karşı taraftan edindiğimiz tecrübelere göre, bu detayları bahaneye vesile olarak kullanacaklar. Eğer anlaşma yapacaklarsa ‘genel ve detaylar' konusunda tek bir anlaşma yapsınlar.

İran ile BM Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleri ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa ile Almanya'dan oluşan 5+1 ülkeleri arasında yürütülen İran'ın nükleer programıyla ilgili müzakereler 1 Temmuz 2015'e kadar uzatılmıştı.

İsviçre'nin Lozan kentinde dün yapılan görüşmelere, ABD Dışişleri Bakanı John Kerry ve İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif'in yanı sıra  Alman, Fransız ve İngiliz mevkidaşları Frank-Walter Steinmeier, Laurent Fabius ve Philip Hammond da katılmıştı.

Lozan'daki görüşmeler bugün de İran ve 5+1 ülkelerinin dışişleri bakanları arasında devam ediyor.

30.03.2015