ABD İNCİRLİK YERİNE ERBİL’DE ASKERİ ÜS KURUYOR

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi Peşmerge Bakanlığı Sözcüsü Helgurt Hikmet, ABD’nin Erbil’de askeri üs kuracağını açıkladı. Yeni üssün İncirlik Üssü’ne alternatif olacağı belirtiliyor. Hükümetin değişken politikaları ve yükselen ABD karşıtlığı nedeniyle Türkiye’ye güvenini yitiren ABD, böylece çok daha güvenilir bir müttefik kazanmış oluyor.

Celal ÇETİN

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) Peşmerge Bakanlığı Sözcüsü Helgurt Hikmet, ABD’nin, Erbil yakınlarında askeri üs kuracağını açıkladı. Böylece uzun süredir gündemi meşgul eden iddia, resmi makamlarca doğrulanmış oldu.

Hikmet, “IŞİD hedeflerine yönelik hava operasyonu düzenleyen uçaklara lojistik destek sağlamak amacıyla ABD tarafından bir askeri üs kurulacak. Yeri de Erbil yakınlarında olacak. Bununla ilgili hazırlıklar devam ediyor. Gerekli çalışmaların ardından uçaklar bölgeye gönderilecek ve askeri yetkililer gelecek. Uçakların kaç tane olacağı ve ne zaman gönderileceği henüz belli değil” dedi.

SADECE LOJİSTİK AMAÇLI

Bu uçakların yalnızca lojistik destek amacıyla kullanılacağını aktaran Hikmet, “Buradaki uçaklar, IŞİD’e karşı savaşta keşif ve gözetleme için kullanılacak. Direk savaşa katılan uçakları geriden takip ederek herhangi bir gelişme olması durumunda anında yardım ulaştıracak. IŞİD hedeflerini bombalayacak uçaklar buradan havalanmayacak” diye konuştu.

60 ÜLKE UÇAK GÖNDERECEK

Hikmet, IŞİD karşıtı koalisyonda yer alan 60 ülkenin de Erbil’deki askeri üste uçak bulunduracağını aktararak, bunların ne zaman ve ne şekilde hareket edeceğine kendilerinin karar vereceğini ifade etti. Peşmergelerin, yabancı askerler tarafından eğitilmesin konusuna da değinen Hikmet, halihazırda sekiz ülkeden askeri danışmanların bölgedeki güvenlik güçlerini eğitmeyi sürdürdüklerini kaydetti.

Ürdün pilotunun infazı ve savaş uçaklarında kayıpların kaçınılmaz olduğu endişesi, ABD Hava Kuvvetleri’nin kurtarma uçaklarını acilen Kuveyt’ten Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'ne aktarmasına neden oldu.

Uçaklar, 5 Şubat’ta Erbil’e konuşlandırıldı. Buradan acil arama ve kurtarma operasyonları düzenlenebilecek. Bu, özellikle de yaklaşan kum fırtınaları sezonunda, zorunlu iniş ve uçak kayıpları olasılığının artması tehlikesi nedeniyle son derece önemli.

ABD İNCİRLİK’TEN VAZ MI GEÇİYOR?

ABD Savunma Bakanlığı’nın (Pentagon), Avrupa'daki 15 askeri üs ya da tesiste operasyonlarını sona erdirerek, bu üslerin ev sahibi ülkelere geri verileceğini açıklamasının üzerine erbil üssünün gündeme gelmesi dikkat çekici bulunuyor.

Çoğu Almanya, İtalya ve İngiltere'de olmak üzere Avrupa'da 67 bin civarında askeri bulunan ABD, bütçe kesintileri ve ordunun küçültülmesi ile yeniden yapılandırılması çalışmaları kapsamında Avrupa'daki askeri varlığını son yıllarda kademeli olarak azaltıyor.

ABD Savunma Bakanı Chuck Hagel, açıkladıkları bu son tedbirlerin istihdam kaybına neden olacağını kabul etmekle birlikte, "Avrupa'daki Amerikan askeri kabiliyetlerinin en yüksek seviyeye çıkarılmasına katkı sağlamak ve bu sayede NATO müttefikleri ve ortaklarını en iyi şekilde destekleyebilmek" için bu değişiklerin gerekli olduğunu vurguladı.

Pentagon açıklamasında da bu adımlarla, "Avrupa'daki güç seviyelerinde küçük miktarda bir düşüş olacağı, ancak ABD ve NATO'daki müttefiklerinin dünye genelindeki krizlere ivedi biçimde yanıt vermesini sağlamak için en etkili biçimde konumlanmasına imkan sağlanacağı" belirtildi.

ABD’nin Irak Kürt bölgesinde kurmayı planladığı yeni üs, İncirlik üssü gibi Suriye, Irak ve İran gibi Washington için “sorunlu bölgelerin” merkezinde yer alıyor. İncirlik’ten farkı, Kuzey Irak Kürt yönetiminin Washington’a ve İsrail’e kayıtsız şartsız biat etmesi. AKP hükümetinin değişken politikaları, yükselen İslami radikalizm tehlikesi ve artan ABD karşıtlığı nedeniyle Türkiye'ye olan güvenini yitiren ABD, böylece çok daha güvenilir bir müttefik kazanmış oluyor.

İKİ ÜLKE ARASINDA ESAD VE IŞİD ÇATLAĞI

Türkiye bir süredir, hava saldırıları ile desteklenen Suriye isyancılarının düzenleyeceği bir kara operasyonu ve Türkiye-Suriye sınırının uçuşa yasak bölge olmasına yönelik çözümü konusunda baskı yaparken, Türkiye'nin bu tutumu Ankara ve Washington arasındaki en büyük anlaşmazlığı oluşturuyor. Türkiye IŞİD'e karşı mücadeleye aktif olarak katılmak için ön koşul olarak uçuşa yasak veya güvenli bölge talebinde bulunuyor.

Ancak uzmanlara göre İncirlik'e erişim sağlamak IŞİD ile mücadelede kritik bir konu değil. Sözkonusu uzmanlara göre Türkiye'nin jeopolitik ve stratejik önemi abartılıyor ve İncirlik'in BM ve Türkiye arasındaki görüşmelerde bir siyasi baskı unsuru olarak kullanılması yanlış bir taktik, çünkü askeri operasyonlar için bölgede farklı seçenekler bulunuyor.

Türkiye halen İncirlik’e izin vermediği için ABD, uçaklarını Erbil’e konuşlandırmak zorunda kaldı. Görünüşe göre, İncirlik’teki uçakların Suriye ve Irak’ta arama kurtarma uçuşları yapması da yasak. Oysa çatışma bölgesinde uçak kazası veya zorunlu inişlerin yaşanması durumunda, pilotları arama ve kurtarma sisteminin varlığı, ABD Hava Kuvvetleri için çok önemli. Ürdün pilotu olayı, IŞİD’in eline düşen pilotları nelerin beklediğini gösterdi. Acil arama kurtarma operasyonlarını düzenleme fırsatının yokluğu, IŞİD’e karşı hava saldırılarında kısıtlayıcı faktörlerden biriydi. Pilotlarının güvenliğinden endişelen Birleşik Arap Emirlikleri, geçen Aralık ayında, Ürdün pilotunun Suriye’de IŞİD’in eline rehin düşmesinin ardından, bu terör örgütüne karşı hava saldırılarından çekilmişti. Ancak talep varsa arz da var. Irak Kürdistanı, askeri potansiyelini artırmak ve IŞİD’e karşı koalisyonun vazgeçilmez üyesi olmasa da önemli üyelerinden biri olmak için tüm olanaklardan yararlanıyor. Bölge yönetimi, bunda, daha fazla bağımsızlık fırsatını görüyor.

ABD, ilk kez, Irak Kürdistanı arazisinde üs kurma fırsatı yakaladı. Oraya F-16, F-18 avcı uçakları ile Apache saldırı helikopterlerini konuşlandırdılar. Bu üs, Ermenistan sınırına sadece 320 kilometre mesafede bulunuyor. Üstelik Erbil yakınlarına büyük bir istihbarat merkezi kuruldu. Bu merkez, insansız hava araçlarını ve diğer yeni özel araçları kullanıyor. Irak Kürdistanı’nda askeri üslerin çoğalmasıyla İncirlik’e olan ihtiyaç ortadan kalkacak.

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi, Türkiye’den farklı olarak, topraklarında Amerikan üslerinin konuşlandırılmasına büyük ilgi duyuyor. Bu durum, IŞİD’e karşı savaşa giren Erbil’de, müttefik ilişkilerin güçlendirilmesi ile askeri ve siyasi statünün yükselmesi olarak algılanıyor. Elbette, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi, Türk altyapısının yerini alamayacak, ancak ABD ve koalisyonun diğer Avrupalı üyeleri, kademeli olarak bu bölgeyi, IŞİD’e karşı eylemlerde dayanak noktası haline getirebilecek.

AKP’nin ABD ile birlikte Suriyeli muhalifleri eğitmek amacıyla geliştirdiği eğit-donat formülü Ankara’nın ağırdan alması nedeniyle hala hayata geçirilemedi.

Tüm bu gelişmeleri değerlendiren Washington’un İncirlik üssünü gözden çıkardığı ve Kuzey Irak’ta çok daha güçlü ve aktif bir üs kurmak üzere harekete geçtiği görülüyor. Bu durum Türkiye’nin de gözden çıkarılabileceği, en azından ABD için “dost ve müttefik” düzeyinden “herhangi bir ülke” düzeyine indirilebileceği tezini güçlendiriyor. Buna karşılık Kuzey Irak “özerk yönetim” kategorisinden “stratejik müttefik” kategorisine yükseliyor.

09.02.2015