TEKNOLOJİK GELİŞMEYİ ASKERLERE Mİ BORÇLUYUZ?

Teknolojik gelişme ile ulusal güvenlik ilişkisi tarihin her döneminde tartışmalara konu oldu. Ancak ulusal savunma kurumlarının (askerlerin) savaş endüstrisini geliştirme çabalarının, teknolojik gelişmenin temelini oluşturduğu bir gerçek. Bu konuda çalışan en önemli birimlerden biri, ABD Savunma İleri Araştırma Projeleri Ajansı DARPA’dır.

Celal ÇETİN

Teknoloji ve bilimsel gelişmenin temeli araştırma ve geliştirme (ar-ge) faaliyetleridir. Ancak ar-ge, yüksek bütçeler gerektirmesi ve her yeni buluşun rantabl olma riskinin düşük olması özel sektörü ar-ge’ye ayırdığı bütçeleri minimum düzeyde tutmasına yol açıyor. Özel sektör, kar maksimizasyonunu ve kar-maliyet hesabını öne alan bir mantıkla hareket eder. Bu nedenle teknolojik gelimelerin temelini oluşturan ar-ge için devlet desteği olmazsa olmazdır.

Öte yandan hemen tüm devletin birincil amacı “ulusal savunma”dır. Bu kavram, “ulusal savunmanın maliyeti olmaz” felsefesi ile birleşince devletin kaynakları sınırsızca askeri ar-ge çalışmalarına akıtılıyor.

Dünyada bu konuda çalışan en önemli birim, Savunma İleri Araştırma Projeleri Ajansı DARPA (The Defense Advanced Research Projects Agency)’dır.

DARPA, ABD Ordusu tarafından kullanılmak üzere, yeni teknolojiler üretmekle sorumlu Pentagon’a bağlı bir devlet kurumudur. Bilim ve teknoloji ile ulusal güvenlik kesişmesini/ilişkisini sağlamakla, geleceği inşa etmekle görevlidir.

Soğuk Savaş döneminde Rusya’nın Sputnik füzesini uzaya göndermesinin ardından 1958'de ARPA adıyla kuruldu. DARPA bugünkü internetin geliştirilmesinden sorumludur ve Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley Unix ve TCP/IP’yi de içeren birçok geliştirme projesini finanse etti.

Cep telefonlarının gelişmesi DARP’nın araştırma porgramları sayesinde gerçekleşti. Ki, dünyadaki iletişimi takip etmek ABD’nin ulusal savunma startejilerinden birini oluşturuyor. Özellikle DARPA’nın geliştirtiği bazı programları ve chip’leri Apple’ın “satın alarak” telefonlarında kullandığı biliniyor.

Virginya’da bir binada yaklaşık 200 kişilik bir ekiple çalışan DARPA’nın 3 milyar dolarlık bütçesi olduğu söylense de, böylesine devasa projeler için 3 milyar doların sembalik bütçe olduğunu herkes kabul ediyor.

DARPA uzun süredir robotik askerler, yapay zeka (AI), anlık dil çeviri sistemleri ve gelişmiş kontakt lensler gibi konularda çalışıyor. DARPA özellikle, savaş alanındaki robotların gerçek zamanlı olarak duygusal ve fiziki durumunu algılama ve analiz etmesine izin verecek bir empati sistemi üzerinde yoğunlaşmış durumda. Bir ABD generalinin söylediğine göre 2030’da savaşan askerlerin dörtte biri “robot asker” olacak.

YAPAY ZEKA

DARPA, teknolojik ve bilimsel araştırmalar için üniversitelerle işbirliği içinde çalışıyor. DARPA’nın en önemli, stratejik ve gizli projelerinden biri olar “yapay zeka” çalışmaları, Massachusetts Institute of Technology (MIT) üzerinden yürütülüyor. DARPA 1970’lerden bu yana geniş şebekeler üzerinden veri alışverişi yapan sistemler geliştiriyor. DARPA ve MIT aslında yıllardır Yapay Sinir Ağları üzerine çalışıyorlar. YSA adı verilen bu yapı (Neural Network) insan beyninin bilgi işleme tekniğinden esinlenerek geliştirilmiş bir bilgi işlem teknolojisi olarak tanımlanabilir.

MIT bu konuda yapay zeka işlemleri yapabilecek işlemciler üretmeye çalışıyor. Üniversitenin amacı ise yapay zeka çiplerini akıllı telefonlarda kullanılabilecek hale getirebilmek. Eğer bu konuda başarı sağlarlarsa, ki şimdilik laboratuvar testleri son derece umut verici görünüyor, yapay zeka akıllı telefonlarda var olabilecek. Böylece daha geniş ağlara ulaşalabilecek ve akıllı telefonların ulaşabileceği, derleyebileceği bilgi sınırsız olacak.

Bugün Siri ya da Cortana’nın kullandığı veri tabanlarından çok daha fazlasına ulaşabileceğinden bu özelliği ile yapamayacağı bir şey olacağı düşünülmüyor.

İşte bu noktada MIT’in Eyeriss projesi devreye giriyor. Eyeriss projesi düşük güçteki işlemcilerin yapay zekadan maksimum faydalanmasını sağlayacak. Eyeriss bunu etrafımızda bulunan diğer işlemcilerle de kullanabiliyor. Yani Eyeriss aslında sadece bir tek akıllı telefonun işlemcisini “işlem yapmak” için kullanmıyor. Böylelikle işlemler için ihtiyacı olan veri işleme hacmini çoğaltabiliyor.

Kısaca Eyeriss yapay zeka işlemlerini gerçekleştirmek için çok güçlü bir işlemciye ihtiyaç duymadan kendi şebekesini oluşturabiliyor. Ancak bu "şebeke" bildiğimiz standart şebekelerden çok farklı.

DARPA’NIN 2045 PROJELERİ

DARPA, 2016’da “Geleceğin Teknolojileri Forumu” gerçekleştirdi. “Kamuoyuna açıklanmasında sakınca olmayan” projelerin anlatıldığı forumda uzay mühendisi olan eski bir astronot, bir nörolog ve bir jeologdan oluşan ekip, “Geleceğin Ötesinde” adını verdikleri bir sunum gerçekleştirdi. Sunuma göre gelecek, tahminlerimizin ötesinde farklı olacak.

Örneğin gelecekte gezegenler arası ve yıldızlar arası ışık hızında ve hatta ışık hızından hızlı seyahatlar mümkün olacak. Ay, Mars ve asteroit kuşakları üzerinde kalıcı yerleşimler kurulabilecek, uzay asansörleri inşa edilebilecek.

Kendini sürebilen elektrikli araçlar ve toplu taşıma sistemleriyle kıtalararası seyahatler mümkün olacak. “Geleceğe Dönüş” serisinde gördüğümüz Güneş ve diğer sürdürülebilir enerji kaynaklarıyla çalışan uçan arabalar ve kaykaylar geleceğimizin ulaşım yöntemi olacak.

Depolama ve transfer yapabilmek için belleği genişletmeye yönelik nörolojik cihazlar aynı zamanda insan düşüncelerini okuyabilmeye de yarayacak. Bilgisayarların içine beyinleri yükleyerek sanal ölümsüzlük yaratmak ve yapay hücre ve organ üretimi sayesinde ömrü uzatmak, “Uzay Yolu” dizisindeki gibi medikal trikoderler sayesinde evde teşhis ve tedavi, kontakt lensler gibi giyilebilir teknolojilerin hepsi 2045 yılına kadar hayatımıza girecek gibi görünüyor.

Öte yandan nanoteknoloji, 3D baskı ve robotik, görünmezlik ve gizleme cihazları, enerji kalkanları, yer çekimini ortadan kaldıran araçlar kullanılmaya başlandı.

Kaynakların kullanımındaki verimliliği artırmak amacıyla, veri analitiğinin daha iyi kullanımı, daha hızlı ve güvenli internet, gelişmiş yapay zeka, optik ve kuantum bilgisayarlar günlük hayatımızın parçası haline gelecek.

Telefonla sipariş verilen bir pizzanın ışınlanma yoluyla teslim edileceği bir dünyaya doğru gidiyoruz. DARPA birkaç yıl önce bu konuyu gündemine aldı, bu zorluğun aşılması amacıyla özel sektörü de projeye dahil etti.

ZAMANA VE DOĞAYA MÜDAHALE

Zaman yolculuğu teknolojisi üzerindeki çalışmalar büyük bir gizlilik içinde devam ediyor. Proje, ulusal güvenliğin korunması açısından stratejik öneme haiz ve direk Pentagon’un kontrolünde yürütülüyor.

DARPA’nın üzerinde çalıştığı bir diğer proje, atmosferik değişimlerin kontrol edilmesi. Böylece mevsimler, kar, yağmur, fırtına, deprem gibi doğa olayları bir düğmeye basılarak istenilen zamanda değiştirilebilecek ve gerçekleşecek.

ROBOTİK EMPATİ SİSTEMİ

DARPA, herhangi bir savaş halinde kullanılmak üzere, gerçek zamanlı olarak askerlerin duygusal ve fiziksel durumunu belirleyip analiz etmeye yarayan robotlar geliştirmek için çalışıyor. Bir anlamda “robotik empati sistemi” denilebilen bu sistemin günümüzde de kullanıma hazır olduğu, fakat robotlara veya insanlara entegre edilmesinin 2030 yılını bulacağı belirtiliyor.

Sinir bilimciler, zihin yoluyla kontrol edilebilen uzuvlar üzerindeki çalışmalarını sürdürüyor. Zihin kontrolüyle kullanılan araba prototipleri zaten mevcut. 2045’de beynin nöral aktivitelerini kullanarak arada başka hiçbir cihaz olmadan insanlar arasında iletişim kurmak mümkün olacak.

YÖN DEĞİŞTİREN MERMİ

Exacto mermileri, uçuş esnasında hedefin veya merminin rotadan çıkmasına neden olabilecek diğer faktörlerin hareketini düzeltmek için yollarını değiştirebiliyor.

Bu mermiler, bir hedefteki lazerleri algılayabilen optik uçlara sahip bulunuyor. Gövdedeki minik kanatçıklar mermiyi bu lazere yöneltiyor. 

Pentagon canlı ateş testini başarıyla gerçekleştirdi.

YÜKSEK ENERJİLİ LAZER

Hellads programı, bir savaş uçağını karadan-havaya, havadan-havaya füze tehdidinden korumak amacıyla geliştiriliyor. 

Genellikle, havadan havaya füzeler hedefledikleri uçaktan daha hızlıdır, bu da bir uçağın füzeden kaçmasını zorlaştırır. Hellads programı, gelen füzeleri devre dışı bırakmak için lazerler kullanmayı planlıyor. 

DARPA, geliştirdiği lazerin düşmanın yer hedeflerini yok edebilecek bir saldırı silahına dönüşmesi için enerji gücünü artırmaya yönelik çalışmaları da yürütüyor.

4 AYAKLI ROBOT EŞEK

DARPA ve Boston Dynamics, savaş alanlarında klasik araçların ulaşamayacağı bölgelerde askerin yükünü taşıması amacıyla dört ayaklı, yarı yapay zekaya sahip “robot at/eşek” geliştiriyor. 

Robot eşek, Hawaii'deki Deniz Kuvvetleri tesislerinde test ediliyor.

DÜNYADA ASKERİ HARCAMALAR

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’nün (SIPRI) raporuna göre 2016’da en fazla askeri harcama yapan ülkeler belli oldu. İlk sıradaki ABD’de geçtiğimiz yılda olduğu gibi açık ara farkla birinci olurken, Rusya bir sıra üste çıkarak üçüncülüğe yükseldi.

ABD, kendisini takip eden 8 ülkenin toplamını geçerek 2016’da 611 milyar dolar askeri harcama yaptı. 2016’da bir önceki yıla göre yüzde 1,7 daha fazla askeri harcama yapan Washington, bu alandaki harcamalarını 2010’dan bu yana kısıyordu.

Rusya da 2015’e göre yüzde 5,9 artışla geçen yıl 69,2 milyar dolar tutarında askeri harcamada bulundu. Moskova, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından gayrisafi yurt içi hasılasına oranla en fazla askeri harcamayı geçen sene yapmış oldu.

S. ARABİSTAN VE TÜRKİYE BÜTÇEYİ KISTI

2015’te en yüksek harcamayı yapan üçüncü ülke olan, ancak petrol fiyatlarındaki düşüşten dolayı Suudi Arabistan Ortadoğu’daki askeri varlığına rağmen harcamasını 2016’da yüzde 30 oranında azalttı ve 63,7 milyar dolar seviyesine çekti.

1.) ABD – 611 milyar dolar

2.) Çin – 215 milyar dolar

3.) Rusya – 69.2 milyar dolar

4.) Suudi Arabistan – 63.7 milyar dolar

5.) Hindistan – 55.9 milyar dolar

6.) Fransa – 55.7 milyar dolar

7.) İngiltere – 48.3 milyar dolar

8.) Japonya – 46.1 milyar dolar

9.) Almanya – 41.1 milyar dolar

10.) Güney Kore – 36.8 milyar dolar

11.) İtalya – 27.9 milyar dolar

12.) Avustralya – 24.6 milyar dolar

13.) Brazilya – 23.7 milyar dolar

14.) Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) – 22.8 milyar dolar

15.) İsrail – 18 milyar dolar

Türkiye’nin askeri harcamaları 2016’da yüzde 5,7 azalarak 14.9 milyar dolara geriledi. İspanya ve Kanada, 2016’da iki basamak gerileyerek askeri harcama sıralamasında 17’nci sıraya gelen Türkiye’nin önüne geçti.

Sonuç itibariyle savaş makinesi ekonomilerin başat gücü, lokomotifi olmaya devam ediyor. Savunma sanayii için yapılan çalışmalar, askerlerin ihtiyacını gidermesinin ardından özel sektöre devrediliyor. 

30.12.2017