ÖZEL ŞİRKETLERİN ÖZEL ORDULARI

Guardian gazetesi, İngiltere’de bazı büyük firmaların, özel güvenlik şirketlerine ödeme yaparak kendilerine karşı kampanya yürüten aktivistler hakkında bilgi topladığını ortaya koydu. Küresel özel ordular sektörü 180 milyar dolarlık hacme ulaşırken ABD, bu orduları kullanan ülkelerin başında geliyor.

Celal ÇETİN

Gazete, manşetten yayımladığı haberini, iki özel istihbarat şirketinden sızdırılan yüzlerce belgeye dayandırıyor.

Guardian belgelerin, büyük firmaların siyasi eylemcilerle ilgili olarak özel güvenlik şirketlerine başvurmasının çok yaygın olduğunu ortaya koyduğunu bildiriyor.

Belgelere göre, bu şirketlerin ödeme yaptığı kuruluşların faaliyetleri arasında aktivistlerin arasına casus sokmak da bulunuyor.

Bu casuslar, özel toplantılardan bilgi ve özel belgeler topluyor.

İSRAİL'İN ÖLDÜRDÜĞÜ AKTİVİSTİN AİLESİ DE İZLENMİŞ

British Airways, Royal Bank of Scotland (RBS), Caterpillar ve Porsche bu yöntemi izyleyen şirketler arasında yer alıyor.

Belgelerde, C2i International adlı güvenlik şirketinin, Caterpillar firmasına bilgi iletmek için, 2003 yılında Gazze'de, İsrail ordusuna ait bir buldozeri durdurmaya çalışırken öldürülen ABD'li aktivist Rachel Corrie'nin ailesiyle ilgili bilgi topladığı da görülüyor.

Corrie ailesi, İsrail ordusunun Filistinlilerin evlerini yıkmakta kullandığı öne sürülen buldozerleri İsrail'e sattığı için Caterpillar'a savaş suçlarına iştirak davası açmıştı.

Belgelerde, Rachel'ın annesi Cindy Corrie'nin, bu dava sırasında yürütülen kampanya kapsamında, özel bir grup içinde yaptığı telekonferans görüşmelerinin bilgileri yer alıyor.

Guardian, polisin, özel güvenlik şirketlerinin casusluk faaliyetlerini denetim dışı olmakla eleştirdiğini de yazıyor.

Gazete, 1968'den bu yana emniyetin, casusluk yapması için 1000'den fazla siyasi grubun içine 140'dan fazla polis soktuğunu, enniyet yetkililerinin açıklamasına göre ise özel şirketlerin casuslarının sayısının bunun üzerinde olduğunu bildiriyor.

Gazetenin konuştuğu RBS ve Porsche yetkilileri belli bir dönem söz konusu güvenlik şirketleriyle çalıştıklarını ama artık çalışmadıklarını belirtmiş. Caterpillar ise gazetenin sorularını yanıtlamayı reddetmiş.

KÜRESEL ŞİRKETLERİN GİZLİ ORDULARI

Dünyada bilinen 98 büyük özel askeri şirket bulunuyor ve bunların içinde bulunduğu yıllık 180 milyar dolarlık bir endüstriden söz ediliyor. Özel askeri şirketlerin kurulduğu ülkeler genellikle Amerika, İngiltere ve Güney Afrika’da yer alıyor. Çalıştıkları yerlerin başında ise, Afrika, Güney Amerika ve Asya geliyor. İngiltere bile 1999’da Kosova’da önemli bir rol oynayan, uçak destek ve tank ulaşım birimi için özel şirketlerle anlaşmalar yaptı.

Özel askeri şirketlerin en fazla kurulduğu ve hükümetiyle en fazla ilişki geliştirdiği ülke ABD’dir. Özel askeri şirketlerin, genellikle enerji ve savunma sanayindeki büyük şirketlerin yan kuruluşu olarak ortaya çıktıkları ve ülke ordularının giremediği ya da girmesinin sınırlandırıldığı bölgelere kolaylıkla sızabildikleri biliniyor. Nitekim, Balkanlar ve Kolombiya gibi ABD ordusunun varlığının sınırlandırıldığı bölgelerde, Pentagon özel askeri şirketlerle sözleşme imzalayarak, onları stratejik amaçları doğrultusunda kullanıyor.

Özel askeri şirketler genellikle “çökmüş devletler”de, kaosun hüküm sürdüğü ülkelerde etkinlik gösteriyor. Geleneksel devlet yapısının çöktüğü, ama güçlü devletlerin ilgisini çeken yeraltı zenginliklerine sahip olan ülkelerde gizli ordulara rastlamak mümkün. Özel askeri şirketler ve özel ordular, “yeni sömürgecilik anlayışının silahlı gücü” haline dönüşmüş durumda.

Dünyada bilinen askeri şirketlerin başında, 1990’lı yıllarda etkili olan MPRI geliyor.

MPRI, bir Amerikan şirketidir ve 1990’ların başlarındaki geniş çaplı bir ün kazandı. Büyük ölçüde, daha önce Amerikan ordusunda yer alan görevlilerden oluşan kadrosu ile 1993-1994 yıllarında Hırvatistan hükümetiyle imzaladığı bir sözleşme gereği, Hırvatistan ordusunun eğitiminde önemli bir rol üstlendi. 1995’te Hırvatistan ordusunun, Sırpların elinde olan Karayina’yı ele geçirmesinde etkisi büyük oldu.

Bir diğer önemli askeri şirket, İngiltere menşeili Sandline’dır. Bu şirket, hükümetle ilişkisini iyi tutmaya çalışan şirketlerden biri olarak bilinir. 1997’de Papua Yeni Gine Başbakanı ile, Bougainville adasında çıkan uzun dönemli bir isyanı durdurmak üzere anlaşan Sandline, 1998’de Sierra Leone’deki gelişmelerle birlikte yeniden gündeme geldi.

Dyncorp ve TRW gibi askeri kökenli uluslararası şirketler (military-oriented multinational corporations-MNCs), askeri hizmetler yanında. kamuyla yapılan sözleşmelerin bitmesi ya da çekilmesi durumunda karlılığın devam etmesini sağlamada yardımcı olurlar.

KİRLİ ORDU: BLACKWATER

ABD’nin Afganistan savaşı ile birlikte özel askeri güvenlik şirketleri,”kirli paralı ordulara” dönüşmeye başladı. Bu orduların başında, Blackwater geliyor.

Blackwater, merkezi Moyock, N.C.’de olan bir ABD güvenlik şirketi. Diğer güvenlik şirketlerinin kurucularının niteliğine uygun bir şekilde, bu şirket de eski bir donanma mensubu tarafından 1996 yılında kuruldu. Şirkette çalışan en “parlak” elemanların ayda 15 bin dolar kadar kazandığı söyleniyor.

Blackwater, Irak’taki her kiralık asker için müşterilerinden 1.500’den 2000 dolara kadar bir ücret istiyor. Sözleşmeli güvenlik görevlileri oldukça “konforlu” bir yaşam sürüyorlar; genellikle Sheraton ya da Filistin otellerinde kalıyorlar. Amerikan ordusundan bir görevli, bu kişilerin bir tür “altkültür” yarattıklarından söz ediyor.

Blackwater, Irak’ta ne yapıyordu? Felluca şehrinde öldürülen dört Blackwater personelinin orada ne aradığı sorusuna cevap verilemediği gibi, Blackwater’in Irak’taki “misyonu”ile ilgili de Pentagon dahil kimse açıklama yapmadı. Bazı görevliler, bu şirketin yiyecek konvoylarına eskortluk yaptığından söylese de bu şirketin özellikle savaş bölgelerinde, askeri eğitime yönelik çalıştığı, şirketlere ve kişilere özelg üvenlik hizmeti verdiği biliniyor.

Blackwater şirketinin “sır” dolu konumu bir yana, bu olay Irak’taki özel güvenlik şirketleri hakkında dudak uçuklatan rakamların basına yansımasını sağladı. Irak’ta şu an dünyanın birçok bölgesinden 35 özel askeri şirketin istihdam ettiği yaklaşık 15 binden fazla özel güvenlik görevlisi bulunuyor

Bu şirketlerden biri de, yıllık geliri 4.8 milyar dolar olan ve 100 ülkede faaliyet gösteren, petrol tesisleri, boru hatları ve kimyasal tesisler kurup işleten petrol, doğalgaz, inşaat ve enerji şirketi Halliburton Holding’in bünyesinde görev yapan Brown&Root Servicesi BRS’dir. ABD Ordusu nereye gidiyorsa BRS de oraya gider. Örneğin Afganistan, Irak, Arnavutluk, Bosna, Hırvatistan, Somali, Özbekistan, Kuveyt, Kosova, Zaire gibi. Bu “kiralık ordunun” yıllık geliri 6 milyar doları aşıyor.

13.12.2017